Περνάω πολύ χρόνο εμμονικά ασχολούμενος με τον εξοπλισμό της κάμεράς μου. Συνήθως, ανησυχώ για εντελώς καθημερινά πράγματα, όπως αν το αγαπημένο μου rangefinder θα αντέξει μια ελαφρώς υγρή πεζοπορία ή αν θυμήθηκα να πάρω αρκετές μπαταρίες για ένα απόγευμα έξω. Αλλά κάθε τόσο, πιάνω τον εαυτό μου να κοιτάζει εκείνες τις εμβληματικές φωτογραφίες από τις αποστολές Apollo στη Σελήνη, και ο εγκέφαλός μου απλά «βραχυκυκλώνει». Οι άνθρωποι πραγματικά πήγαν στη Σελήνη, και κατάφεραν να τραβήξουν τέλεια εκτεθειμένες, κριτικά ευκρινείς, απολύτως όμορφες φωτογραφίες μεσαίου φορμά φιλμ ενώ ήταν εκεί πάνω.

Είναι πραγματικά απίστευτο όταν σταματάς να σκέφτεσαι τη λογιστική. Δούλευαν σε μηδενική βαρύτητα, στέκονταν σε κενό, φορούσαν απίστευτα ογκώδεις διαστημικές στολές και αντιμετώπιζαν μερικές από τις πιο σκληρές συνθήκες φωτισμού που μπορείς να φανταστείς. Ο εξοπλισμός που χρησιμοποίησαν για να καταγράψουν το ταξίδι έπρεπε να είναι απολύτως άψογος. Σήμερα, θέλω να μιλήσω για τις κάμερες που έκαναν το ταξίδι, γιατί η ιστορία πίσω από αυτές είναι εξίσου συναρπαστική με το ίδιο το διαστημόπλοιο.

Η Διστακτική Αρχή του Προγράμματος Κάμερας της NASA

Η NASA δεν ήταν πάντα εμμονική με την κορυφαία φωτογραφία. Στις πρώτες μέρες του προγράμματος Mercury, θεωρούσαν τις κάμερες κυρίως ως μια ασήμαντη απόσπαση από την πολύπλοκη μηχανική που απαιτείται για να κρατηθούν οι άνθρωποι ζωντανοί στο διάστημα. Οι αστροναύτες έπαιρναν μια αρκετά βασική, βαριά τροποποιημένη Ansco point-and-shoot, που ήταν εντάξει για γρήγορες λήψεις, αλλά δεν παρήγαγε ακριβώς έργα τέχνης μουσείου.

Όλα αυτά άλλαξαν το 1962 εξαιτίας ενός αστροναύτη ονόματι Wally Schirra. Ο Wally ήταν τεράστιος λάτρης των καμερών. Πριν από την αποστολή Mercury-Atlas 8, μπήκε σε ένα κατάστημα καμερών στο Χιούστον και αγόρασε μια Hasselblad 500C. Την πήγε στους μηχανικούς της NASA και ουσιαστικά είπε, «Πρέπει να βρούμε πώς να την πάρουμε εκεί πάνω». Συμφώνησαν, αφαίρεσαν το δερμάτινο κάλυμμα για να μειώσουν το βάρος και να αποτρέψουν την εκπομπή αερίων, και έβαψαν το σώμα μαύρο για να μειώσουν τις αντανακλάσεις. Όταν ο Wally έφερε το φιλμ πίσω στη Γη, οι εικόνες ήταν τόσο εκπληκτικά καθαρές που η NASA αμέσως συνειδητοποίησε την επιστημονική και δημοσιογραφική αξία του να παίρνουν πραγματικές, επαγγελματικού επιπέδου κάμερες στο διάστημα. Από εκείνη τη στιγμή, η Hasselblad έγινε η ανεπίσημη κάμερα του διαστημικού προγράμματος.

Κατασκευάζοντας την Απόλυτη Σεληνιακή Κάμερα: Η Hasselblad 500 EL

Όταν ήρθαν οι αποστολές Apollo, μια τυπική Hasselblad δεν ήταν αρκετή. Το να περπατάς στην επιφάνεια της Σελήνης είναι τελείως διαφορετικό από το να αιωρείσαι μέσα σε μια περιορισμένη κάψουλα. Οι αστροναύτες θα φορούσαν πλήρως πιεζόμενες διαστημικές στολές με τεράστια, σκληρά γάντια. Αν έχεις προσπαθήσει ποτέ να τραβήξεις μεσαίου φορμά το χειμώνα με χοντρά γάντια, καταλαβαίνεις πού πάει αυτό.

Η NASA συνεργάστηκε απευθείας με τη Hasselblad για να δημιουργήσει την Hasselblad Data Camera (HDC), που ήταν μια βαριά τροποποιημένη έκδοση της μηχανοκίνητης Hasselblad 500 EL. Χρειαζόντουσαν τον ηλεκτρικό κινητήρα γιατί το να κουρδίζεις χειροκίνητα το κλείστρο και να τυλίγεις το φιλμ με αυτά τα πιεζόμενα γάντια ήταν σωματικά αδύνατο. Ο τυπικός εικονοσκόπος μέσης στάσης αφαιρέθηκε εντελώς — προφανώς δεν μπορείς να πιέσεις μια κάμερα στο μάτι σου όταν φοράς έναν ογκώδη σφαιρικό διαστημικό κράνος.

Οι εξωτερικές τροποποιήσεις ήταν εξίσου ακραίες. Αντί για το συνηθισμένο κομψό μαύρο ή χρωμιωμένο φινίρισμα, οι σεληνιακές κάμερες βάφτηκαν λαμπερό ασημί. Επειδή δεν υπάρχει ατμόσφαιρα στη Σελήνη για να διασκορπίσει τις ακτίνες του ήλιου, οι διακυμάνσεις θερμοκρασίας είναι σκληρές. Το ασημί φινίρισμα αντανακλούσε την σκληρή ηλιακή ακτινοβολία ώστε η κάμερα να μην «ψήνεται» κυριολεκτικά από μέσα προς τα έξω. Πρόσθεσαν επίσης τεράστιους προσαρμοσμένους μοχλούς στο κουμπί του κλείστρου και στα δαχτυλίδια διαφράγματος ώστε οι αστροναύτες να μπορούν να κάνουν ρυθμίσεις απλά σκουντώντας με τα αδέξια γάντια τους τον φακό.

Φακοί Zeiss Κατασκευασμένοι για Κενό

Το σώμα της κάμερας είναι τόσο καλό όσο το γυαλί μπροστά του, και για το Apollo, η NASA βασίστηκε στην Carl Zeiss. Ο κύριος φακός που χρησιμοποιήθηκε στην επιφάνεια της Σελήνης ήταν ένας ειδικά σχεδιασμένος Biogon 60mm f/5.6. Οι μηχανικοί επέλεξαν αυτή την εστιακή απόσταση γιατί παρείχε ένα τέλειο ευρύ προς κανονικό πεδίο θέασης, ιδανικό για να αποτυπώσει την απέραντη κενότητα των σεληνιακών τοπίων κρατώντας τα πάντα σε ευκρινή εστίαση.

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία των σεληνιακών φωτογραφιών προέρχεται από ένα λαμπρό μηχανικό εξάρτημα που ονομάζεται πλάκα Réseau. Αν κοιτάξεις προσεκτικά τις φωτογραφίες που τραβήχτηκαν στη Σελήνη, θα παρατηρήσεις ένα πλέγμα από μικροσκοπικούς σταυρούς που καλύπτουν την εικόνα. Αυτοί δεν είναι σφάλματα ή υδατογραφήματα. Η πλάκα Réseau ήταν ένα γυάλινο φύλλο τοποθετημένο ακριβώς πάνω στο επίπεδο του φιλμ μέσα στην κάμερα, με αυτούς τους σταυρούς χαραγμένους με ακρίβεια. Επειδή οι ακραίες θερμοκρασίες του διαστήματος θα μπορούσαν να παραμορφώσουν ελαφρώς το φιλμ, οι επιστήμονες στη Γη χρειάζονταν έναν τρόπο να μετρήσουν οποιαδήποτε παραμόρφωση. Οι σταυροί τους επέτρεπαν να υπολογίζουν ακριβείς αποστάσεις και μεγέθη κρατήρων και βράχων, μετατρέποντας τις εκπληκτικές φωτογραφίες σε ακριβείς τοπογραφικούς χάρτες.

Λεπτό Φιλμ και Σκληρό Φως: Η Συνεισφορά της Kodak

Η επαναφόρτωση μιας κάμερας στη Σελήνη δεν ήταν πραγματικά επιλογή, οπότε έπρεπε να μεταφέρουν όσο το δυνατόν περισσότερο φιλμ σε ένα μόνο περιοδικό. Η Kodak ανέλαβε και σχεδίασε ένα προσαρμοσμένο φιλμ 70mm πάνω σε μια απίστευτα λεπτή βάση. Κάνοντας το ίδιο το φιλμ πιο λεπτό, κατάφεραν να χωρέσουν περίπου 200 εκθέσεις σε ένα μόνο φιλμ back.

Τραβούσαν με δύο βασικά φιλμ: ένα προσαρμοσμένο Panatomic-X για ασπρόμαυρες επιστημονικές λήψεις, και ένα Ektachrome χρωματικό φιλμ θετικής αντίθεσης. Αν έχεις τραβήξει ποτέ θετικό slide φιλμ όπως το Ektachrome, ξέρεις ότι είναι διαβόητα απαιτητικό. Αν κάνεις λάθος ακόμα και μισό στοπ, τα φωτεινά σημεία «καίγονται» ή οι σκιές γίνονται λασπώδεις μαύρες κενότητες. Τώρα φαντάσου να προσπαθείς να εκθέσεις τέλεια slide φιλμ στη Σελήνη. Δεν υπάρχει ατμοσφαιρική διάχυση, που σημαίνει ότι ο ήλιος είναι εκτυφλωτικά φωτεινός και οι σκιές απόλυτα μαύρες. Το δυναμικό εύρος είναι απολύτως απαιτητικό.

Φωτογράφιση Τυφλά

Επειδή δεν είχαν εικονοσκόπο και δεν μπορούσαν να φέρουν τις κάμερες στα πρόσωπά τους, οι αστροναύτες βασίζονταν σε ένα ειδικό σύστημα στήριξης πάνω στις θωρακικές πλάκες των διαστημικών τους στολών. Για να τραβήξουν μια φωτογραφία, ένας αστροναύτης έπρεπε να στρέψει ολόκληρο το σώμα του προς το θέμα. Δεν μπορούσαν να εστιάσουν οπτικά τον φακό, οπότε βασίζονταν στην εστίαση ζώνης — εκτιμώντας την απόσταση από το θέμα και ρυθμίζοντας τον φακό σε μια προκαθορισμένη ζώνη απόστασης.

Όσο για την έκθεση; Είχαν κυριολεκτικά ένα φύλλο με σημειώσεις τυπωμένο και ραμμένο πάνω στα χοντρά γάντια της στολής τους. Τους έλεγε ακριβώς ποιο διάφραγμα και ταχύτητα κλείστρου να χρησιμοποιήσουν ανάλογα με τη γωνία του ήλιου. Προπονήθηκαν για μήνες στις ερήμους της νοτιοδυτικής Αμερικής, απλά περιπλανώμενοι με ψεύτικες στολές μαθαίνοντας τη μυϊκή μνήμη που απαιτείται για να στοχεύουν από το στήθος και να μαντεύουν με ακρίβεια την έκθεση και την απόσταση. Το γεγονός ότι οι φωτογραφίες βγήκαν τόσο όμορφες είναι μια τεράστια απόδειξη της εκπαίδευσης και της δεξιότητάς τους ως φωτογράφοι.

Η Πιο Ακριβή Απορριμματοποίηση στο Σύμπαν

Εδώ είναι το μέρος της ιστορίας που πάντα μου ραγίζει λίγο την καρδιά. Όταν ήρθε η ώρα να φύγουν από τη Σελήνη και να επιστρέψουν στην κύρια κάψουλα, το βάρος ήταν ο μεγάλος εχθρός. Κάθε ουγγιά καυσίμου μετρούσε, και οι αστροναύτες είχαν συλλέξει εκατοντάδες λίβρες ανεκτίμητων σεληνιακών πετρών που έπρεπε να επιστρέψουν στη Γη.

Για να ελευθερώσουν χώρο και βάρος, έπρεπε να αφήσουν πίσω σχεδόν όλα τα μη απαραίτητα. Αφαίρεσαν τα φιλμ περιοδικά από την πλάτη των Hasselblad, φύλαξαν με ασφάλεια τα πολύτιμα αρνητικά... και μετά κυριολεκτικά πέταξαν τα σώματα των καμερών και τους άψογους φακούς Zeiss στη σεληνιακή σκόνη. Αυτή τη στιγμή, υπάρχουν ακριβώς δώδεκα όμορφα τροποποιημένες, ασημένιες κάμερες Hasselblad σειράς 500 που κάθονται ήσυχα στην επιφάνεια της Σελήνης, εκεί που τις άφησαν οι αστροναύτες.

Φέρε λίγη Σεληνιακή Μαγεία στον δικό σου Εξοπλισμό

Ίσως να μην μπορούμε να πάρουμε μια βόλτα στη Θάλασσα της Ηρεμίας για να πάρουμε αυτές τις εγκαταλελειμμένες κάμερες, αλλά μπορείς σίγουρα να ζήσεις τη μαγεία της ίδιας εποχής της φωτογραφίας σήμερα. Δεν χρειάζεσαι ένα εκατομμύριο δολάρια ή μια διαστημική στολή για να νιώσεις την βαριά, μηχανική ικανοποίηση αυτών των συστημάτων. Αν είσαι έτοιμος να επιβραδύνεις και να σκεφτείς πραγματικά τις λήψεις σου όπως έπρεπε οι ομάδες Apollo, σου προτείνω ανεπιφύλακτα να εξετάσεις το ενδεχόμενο να εξοπλίσεις το δικό σου σετ. Μπορείς να περιηγηθείς στη συλλογή μας για να βρεις απίστευτες κάμερες μεσαίου φορμά που λειτουργούν με την ίδια όμορφη αναλογική ακρίβεια. Και αφού δεν θα έχεις ένα φύλλο σημειώσεων έκθεσης ραμμένο σε γάντι διαστημικής στολής, η απόκτηση ενός αξιόπιστου φωτόμετρου είναι ένας εξαιρετικός τρόπος να εξασφαλίσεις ότι οι λήψεις σου θα πετυχαίνουν τέλεια κάθε φορά.

Η ματιά πίσω στον εξοπλισμό Apollo λειτουργεί ως μια καταπληκτική υπενθύμιση του τι μπορεί να καταφέρει η απλή, μηχανική φωτογραφία. Χωρίς αυτόματη εστίαση, χωρίς ψηφιακές οθόνες, χωρίς τεχνητή νοημοσύνη. Μόνο μερικοί λαμπροί μηχανικοί, απίστευτα γενναίοι αστροναύτες και πολύ μαθηματικά, αποδεικνύοντας ότι αν κατανοείς τα βασικά του φωτός, μπορείς να τραβήξεις μια καλή φωτογραφία οπουδήποτε στο σύμπαν.