Ας είμαι απόλυτα ειλικρινής για μια στιγμή: η φωτογραφία δρόμου μπορεί να είναι απολύτως τρομακτική όταν ξεκινάς για πρώτη φορά. Θυμάμαι ακόμα την πρώτη μου προσπάθεια. Φόρτωσα ένα καινούργιο φιλμ ασπρόμαυρο, περπάτησα στο κέντρο της πόλης για δύο ολόκληρες ώρες και γύρισα σπίτι έχοντας τραβήξει ακριβώς μηδέν φωτογραφίες. Ήμουν πεπεισμένος ότι τη στιγμή που θα σήκωνα την κάμερά μου, όλοι θα σταματούσαν ό,τι έκαναν και θα μου φώναζαν.

Αν έχεις νιώσει ποτέ έτσι, σίγουρα δεν είσαι μόνος. Το να τραβάς αυθόρμητες φωτογραφίες αγνώστων σε δημόσιο χώρο αντιβαίνει στα φυσικά κοινωνικά μας ένστικτα. Αλλά μόλις ξεπεράσεις αυτό το αρχικό εμπόδιο του φόβου, η φωτογραφία δρόμου γίνεται ένα από τα πιο ανταποδοτικά, εθιστικά και καθαρά διασκεδαστικά είδη φωτογραφίας. Μαθαίνεις να βλέπεις τον κόσμο διαφορετικά, προβλέποντας στιγμές χιούμορ, ομορφιάς και παράξενων καταστάσεων στην καθημερινή ζωή.

Λοιπόν, πώς ξεπερνάς το άγχος και αρχίζεις πραγματικά να φωτογραφίζεις; Όλα έχουν να κάνουν με το να ρυθμίσεις τον εξοπλισμό σου, να αλλάξεις νοοτροπία και να ακολουθήσεις μερικούς βασικούς κανόνες ευγένειας. Ας τα αναλύσουμε.

Επιλογή του κατάλληλου εξοπλισμού (Κράτα το απλό)

Όταν φωτογραφίζεις στο δρόμο, το τελευταίο που θέλεις είναι ένα τεράστιο, βαρύ σετ κάμερας. Ένας τεράστιος φακός φωνάζει «επαγγελματίας που τραβάει σοβαρές φωτογραφίες», κάτι που αμέσως κάνει τους ανθρώπους να παγώνουν ή να κοιτάζουν αλλού. Το μυστικό για καλή αυθόρμητη φωτογραφία είναι να μοιάζεις με αθώο τουρίστα ή απλά έναν περιστασιακό ερασιτέχνη που κάνει μια βόλτα. Θέλεις να είσαι σχεδόν αόρατος.

Αυτός είναι ακριβώς ο λόγος που οι παλιοί rangefinder κάμερες είναι τόσο θρυλικές στον κόσμο της φωτογραφίας δρόμου. Είναι συμπαγείς, σχεδόν αθόρυβες και έχουν μια κλασική εμφάνιση που οι περισσότεροι βρίσκουν γοητευτική παρά εκφοβιστική. Επιπλέον, ο τρόπος που λειτουργεί ο σκοπευτής σου επιτρέπει να βλέπεις τι συμβαίνει λίγο έξω από το κάδρο σου, κάτι που είναι ιδανικό για να προβλέπεις κάποιον που περπατάει μέσα στη λήψη σου.

Αν θέλεις να γίνεις ακόμα πιο διακριτικός, δεν υπάρχει καλύτερο από τις συμπαγείς φιλμ κάμερες. Γνωστές και ως point-and-shoot, αυτά τα μικρά «τούβλα» χωράνε άνετα στην τσέπη ενός σακακιού. Μπορείς να βγάλεις μία, να τραβήξεις μια γρήγορη φωτογραφία και να την ξαναβάλεις πριν καν καταλάβει κανείς τι συνέβη.

Όσον αφορά τους φακούς, συνήθως καλύτερος είναι ο ευρυγώνιος γιατί σε αναγκάζει να πλησιάσεις πιο κοντά στη δράση και προσφέρει πολύ περιβαλλοντικό πλαίσιο. Αν δυσκολεύεσαι να αποφασίσεις για το εστιακό μήκος του σετ σου, έχω ετοιμάσει έναν πλήρη οδηγό για το κλασικό δίλημμα 28mm vs 35mm που θα σε βοηθήσει να καταλάβεις ποια οπτική ταιριάζει καλύτερα στο στυλ σου.

Ξεπερνώντας το φόβο (Η αλλαγή νοοτροπίας)

Η σωστή, διακριτική κάμερα βοηθάει, αλλά το 90% της φωτογραφίας δρόμου είναι ψυχολογικό. Όλα έχουν να κάνουν με το πώς κρατάς τον εαυτό σου. Οι άνθρωποι δεν αντιδρούν στην κάμερα· αντιδρούν στη γλώσσα του σώματός σου. Αν δείχνεις ένοχος, νευρικός ή σαν να προσπαθείς να κρύψεις κάτι, οι άνθρωποι φυσικά θα υποθέσουν ότι κάνεις κάτι λάθος.

Εδώ είναι μερικά ψυχολογικά κόλπα που με βοήθησαν πολύ όταν ξεκινούσα:

• Το κόλπο «Κοίτα πέρα από αυτούς»: Όταν δεις ένα ενδιαφέρον θέμα να περπατά προς το μέρος σου, σήκωσε την κάμερα και καδράρισε τη λήψη. Μετά το πάτημα του κλείστρου, κράτα την κάμερα ψηλά για ένα-δυο δευτερόλεπτα και κοίταξε λίγο πέρα από αυτούς, σαν να φωτογραφίζεις το κτίριο ή το δρόμο πίσω τους. Σχεδόν όλοι θα υποθέσουν ότι απλώς περπάτησαν κατά λάθος μέσα στη φωτογραφία σου με το κτίριο.
• Η μέθοδος «Τουρίστας»: Βάλε ένα λουρί στο λαιμό σου, φόρεσε άνετα παπούτσια και δείξε να είσαι εντελώς γοητευμένος από ό,τι σε περιβάλλει. Τράβα φωτογραφίες από πινακίδες δρόμου, περιστέρια, κούπες καφέ και ανθρώπους. Αν μοιάζεις με έναν χαρούμενο τουρίστα που απλά πατάει το κλείστρο ασταμάτητα, κανείς δεν θα σου ρίξει δεύτερη ματιά.
• Βρες τη σκηνή και περίμενε: Αντί να κυνηγάς ανθρώπους, ψάξε για καλό φως ή ένα ενδιαφέρον φόντο. Μόλις βρεις έναν ωραίο τοίχο από τούβλα ή μια δραματική σκιά, απλά στέκεσαι εκεί και περιμένεις. Τελικά, το τέλειο θέμα — «ο ηθοποιός» — θα περπατήσει ακριβώς στη σκηνή σου. Επειδή ήδη στέκεσαι εκεί με την κάμερα σηκωμένη, θα νιώσει ότι μπαίνει στον χώρο σου, αντί να εισβάλλεις εσύ στον δικό του.

Οι άγραφοι κανόνες ευγένειας στο δρόμο

Η φωτογράφιση στο δρόμο είναι ωμή και μπορεί να είναι μια ισορροπία ανάμεσα στην καταγραφή της πραγματικότητας και στον σεβασμό των προσωπικών ορίων. Δεν υπάρχουν αυστηροί νόμοι στις περισσότερες χώρες που να απαγορεύουν τη λήψη φωτογραφιών σε δημόσιους χώρους, αλλά η νομιμότητα και η ηθική είναι δύο διαφορετικά πράγματα. Θέλεις να αποτυπώσεις τη ζωή, αλλά δεν θέλεις να γίνεις ενοχλητικός.

Ο χρυσός μου κανόνας είναι απλός: φωτογράφισε προς τα πάνω, όχι προς τα κάτω. Απόφυγε να φωτογραφίζεις ανθρώπους σε ευάλωτες καταστάσεις. Κάποιος που είναι άστεγος, περνάει μια δημόσια ψυχική κρίση ή είναι εμφανώς σε δυσκολία δεν είναι σκηνικό για την τέχνη σου. Επίσης, γενικά αποφεύγω να τραβάω αναγνωρίσιμες φωτογραφίες μικρών παιδιών εκτός αν είναι μέρος μιας ευρύτερης, πολυσύχναστης σκηνής δρόμου ή έχω ζητήσει ρητά την άδεια των γονιών τους.

Αν κάποιος σε πιάσει να τον φωτογραφίζεις και δείχνει ενοχλημένος ή σου ρίχνει κακό βλέμμα, η καλύτερη αντίδραση είναι ένα ζεστό χαμόγελο και ένα φιλικό νεύμα. Εννιά στις δέκα φορές, αυτό διαλύει αμέσως την ένταση. Αν έρθουν και σου ζητήσουν να διαγράψεις τη φωτογραφία, απλά τη διαγράφεις. Δεν αξίζει να μπεις σε καβγά για ένα μόνο καρέ. Αν θέλεις να μάθεις περισσότερα για το πώς να χειρίζεσαι τέτοιες καταστάσεις, διάβασε τον πλήρη οδηγό μου για φωτογραφία δρόμου χωρίς να είσαι αγενής.

Μερικές πρακτικές συμβουλές για την πρώτη σου βόλτα

Πριν βγεις από το σπίτι, εδώ είναι μερικές τεχνικές συμβουλές για να κάνεις τη ζωή σου πιο εύκολη ώστε να μπορείς να εστιάσεις στη σκηνή και όχι στις ρυθμίσεις σου.

Προ-εστίασε τον φακό σου

Αν φωτογραφίζεις με χειροκίνητη κάμερα, το να βασίζεσαι στο autofocus ή να προσπαθείς να στρίψεις τέλεια το δαχτυλίδι εστίασης ενώ εξελίσσεται μια γρήγορη στιγμή είναι σίγουρος τρόπος να χάσεις τη λήψη. Αντίθετα, χρησιμοποίησε την τεχνική της ζωνικής εστίασης. Ρύθμισε το διάφραγμα στο f/8 ή f/11 (που δίνει μεγάλο βάθος πεδίου) και προ-όρισε την απόσταση εστίασης σε κάτι σαν 2 ή 3 μέτρα. Τώρα, οτιδήποτε μέσα σε αυτή τη ζώνη θα είναι σχετικά ευκρινές. Το μόνο που έχεις να κάνεις είναι να στοχεύσεις, να μπεις στη ζώνη και να πατήσεις το κλείστρο.

Φωτογράφισε από τη μέση

Μερικές φορές θέλεις μια αυθόρμητη λήψη σε στενό χώρο όπου το να σηκώσεις την κάμερα στο μάτι σου είναι πολύ προφανές. Μόλις συνηθίσεις το πεδίο θέασης του φακού σου, δοκίμασε να τραβήξεις μερικές φωτογραφίες χωρίς να κοιτάς μέσα από τον σκοπευτή. Κράτα την κάμερα στο ύψος του στήθους ή της μέσης, στόχευε περίπου το θέμα και πάτα το κλείστρο. Χρειάζεται εξάσκηση και στην αρχή θα βγάλεις πολλές στραβές φωτογραφίες, αλλά τα αποτελέσματα μπορεί να είναι απίστευτα δυναμικά και αυθεντικά.

Έτοιμος να βγεις στους δρόμους;

Το πιο δύσκολο βήμα είναι απλώς να βγεις από την πόρτα σου. Μην πιέζεις τον εαυτό σου να αποτυπώσεις ένα αριστούργημα από την πρώτη φορά. Αντιμετώπισέ το σαν μια βόλτα όπου τυχαίνει να έχεις μια κάμερα μαζί σου. Απόλαυσε, παρατήρησε τον κόσμο και ψάξε για εκείνες τις μικρές στιγμές ζωής που οι περισσότεροι προσπερνούν.

Αν ψάχνεις να αποκτήσεις μια κλασική κάμερα που είναι ιδανική για αυτό το είδος δουλειάς χωρίς να ξοδέψεις μια περιουσία, σου προτείνω ανεπιφύλακτα να δεις τη σειρά Canonet. Είναι συμπαγείς, αξιόπιστες και έχουν φακούς με εξαιρετική ευκρίνεια που είναι ιδανικοί για σκηνές δρόμου. Μπορείς να δεις τι έχουμε διαθέσιμο αυτή τη στιγμή εδώ: περιηγήσου τις κάμερες Canonet. Και αφού θα περπατάς πολύ, φρόντισε να μην αφήσεις τον νέο σου εξοπλισμό να πέσει. Πάρε ένα άνετο λουρί κάμερας για να έχεις τα χέρια σου ελεύθερα και την κάμερα έτοιμη για τη στιγμή που θα συμβεί η μαγεία.

Τώρα πάρε τον εξοπλισμό σου, πάρε ένα επιπλέον φιλμ ή μια επιπλέον μπαταρία και χάσου στην πόλη. Καλή φωτογράφιση!