Ik herinner me nog goed dat ik een paar jaar geleden naar mijn fotocatalogus keek en me totaal vastzat. Ik had de regel van derden goed in mijn hoofd zitten, ik begreep eindelijk hoe ik de belichtingsdriehoek in de handmatige modus in balans bracht, en mijn scherpstelling was over het algemeen haarscherp. Maar om de een of andere reden voelden mijn foto’s nog steeds een beetje vlak aan. Ze hadden niet dat cinematische, krachtige gevoel waar ik zo op geobsedeerd was in mijn favoriete fotoboeken en zines.

Toen stelde een vriend van mij, die vooral motion picture film schiet, me een heel simpele vraag: "Denk je aan het kleurenwiel voordat je de sluiter indrukt?"

Eerlijk? Dat deed ik niet. Ik reageerde gewoon op wat er voor me was. Als iemand cool over straat liep, maakte ik de foto. Als er een gave vintage auto geparkeerd stond bij een diner, drukte ik af. Ik lette niet op hoe de kleuren binnen het kader met elkaar interacteerden. Toen ik begon met het toepassen van een beetje basis kleurentheorie op mijn fotografie, veranderde mijn werk compleet. Het voelde als het ontgrendelen van een cheatcode. Je hoeft geen legendarische schilder te zijn of een kunstopleiding te hebben om dit goed te doen. Laat me je meenemen in hoe ik het begrijp.

Wat is kleurentheorie eigenlijk? (Geen paniek)

Als iemand vroeger de woorden "kleurentheorie" zei, schakelde mijn brein meteen uit. Het klonk veel te academisch voor iemand die gewoon met een oude filmcamera rond wilde lopen en straatportretten wilde maken. Maar in de kern is kleurentheorie gewoon de studie van hoe kleuren met elkaar omgaan, contrasteren en harmoniseren.

We kennen allemaal het basis kleurenwiel van de tekenles op de basisschool. Je hebt je primaire kleuren—rood, blauw en geel. Meng ze en je krijgt secundaire kleuren zoals groen, oranje en paars. Meng die weer en je krijgt tertiaire kleuren. Het kleurenwiel is gewoon een visuele weergave van hoe deze tinten naast elkaar liggen. De magie gebeurt als je begrijpt welke delen van dit wiel vrienden zijn en welke delen graag strijden om aandacht.

Complementaire kleuren: de makkelijkste manier om beelden te laten knallen

Als je maar één ding uit dit artikel onthoudt, laat het dit zijn: complementaire kleuren. Dit zijn de kleuren die precies tegenover elkaar op het kleurenwiel zitten. Omdat ze elkaars tegenpolen zijn, zorgt het naast elkaar plaatsen voor het hoogste contrast. Ze laten elkaar helderder en intenser lijken.

De drie grote paren waar je op moet letten zijn rood en groen, blauw en oranje, en geel en paars.

Heb je je ooit afgevraagd waarom elke grote Hollywood actiefilm eruitziet alsof hij badend in oranje en teal is? Dat is complementaire kleurentheorie in actie. Huidtinten vallen van nature in de warme, oranje categorie. Als je wilt dat je onderwerp echt van het scherm af knalt, plaats je het tegen een koele, donkere blauwe of teal achtergrond. Praktisch gezien, denk aan het maken van een portret van een vriend tijdens het gouden uur (oranje licht) met de diepe blauwe oceaan achter hen. Je camera zal er dol op zijn.

Een andere klassieker is rood en groen. Ik vind het geweldig om dit in de echte wereld te zoeken. Als ik een weelderig groen bos zie, hoop ik dat mijn onderwerp toevallig een kersenrode muts of een felrode jas draagt. Het contrast is direct en trekt de blik van de kijker precies daar waar jij het wilt hebben. Het is van nature prettig voor het menselijk oog.

Analoge kleuren: een sfeer creëren

Waar complementaire kleuren vooral gaan over contrast en het laten knallen van het onderwerp, gaan analoge kleuren over harmonie. Analoge kleuren zijn drie kleuren die direct naast elkaar op het kleurenwiel zitten. Denk aan rood, oranje en geel. Of blauw, teal en groen.

Als je je kader vult met analoge kleuren, voelt de foto meteen samenhangend, sfeervol en doordacht aan. Je schokt de kijker niet met intens contrast; je trekt ze mee in een specifieke sfeer.

Herfstfotografie is eigenlijk het schoolvoorbeeld van analoge kleuren. Als je een oude hut omringd door gele, oranje en diep rode bladeren in beeld brengt, voelt het beeld ongelooflijk warm en knus aan. Als je vroeg in de ochtend voor zonsopgang op pad bent om straatfotografie te maken op een mistige dag, heb je te maken met blauwtinten, cyaan en koele groentinten. Dit creëert een stille, soms eenzame, maar ongelooflijk mooie sfeer.

Monochromatisch: meer dan zwart-wit

Als de meeste fotografen "monochroom" horen, denken ze meteen aan zwart-witfilm. Maar in kleurentheorie betekent monochromatisch gewoon dat je één basiskleur neemt en verschillende tinten, tonen en schakeringen daarvan binnen hetzelfde beeld onderzoekt.

Stel je voor dat je een portret maakt tegen een bakstenen muur, waarbij je onderwerp een bordeauxrode trui draagt en een felrode paraplu vasthoudt. Je gebruikt verschillende variaties van de kleur rood en legt die over elkaar heen. Monochromatische beelden zijn verrassend moeilijk om spontaan te vinden, maar als je er een tegenkomt of de tijd neemt om er een te stylen, zien ze eruit alsof ze in een high-end modetijdschrift thuishoren.

Hoe je dit kunt toepassen tijdens je volgende fotowandeling

Je kunt niet altijd de wereld om je heen controleren, vooral als je veel straat-, documentaire- of lifestylefotografie doet. Maar je kunt wel bepalen waar je op let en hoe je je shots kadert.

• Kijk eerst naar de achtergrond: Voordat ik mijn camera naar mijn oog breng, kijk ik naar de grootste kleurvlakken in de omgeving. Als ik een enorme, prachtig getextureerde gele muur zie, blijf ik gewoon staan en wachten. Ik wacht tot iemand met een blauwe of paarse jas voorbijloopt. Het vergt geduld, maar het resultaat is altijd de moeite waard.
• Communiceer met je onderwerpen: Als ik een portretsessie met een vriend plan, vraag ik altijd wat ze van plan zijn te dragen. Als we in een open groen veld fotograferen, stel ik voorzichtig voor om geen groen te dragen zodat ze niet opgaan in de achtergrond als camouflage.
• Fotografeer met het licht mee: Onthoud dat het tijdstip van de dag fungeert als een gigantisch kleurfilter over de hele wereld. Het gouden uur duwt agressief gele en oranje tinten in je scène, terwijl het blauwe uur (net na zonsondergang) alles bedekt met koele, sfeervolle cyaantinten.

Hoe apparatuur de kleurweergave beïnvloedt

We kunnen het niet over kleur hebben zonder het over de apparatuur zelf te hebben. Een van de belangrijkste redenen waarom ik verliefd werd op vintage camera’s en oudere lenzen is de manier waarop ze kleur weergeven. Moderne digitale lenzen zijn ongelooflijk scherp, maar kunnen soms wat klinisch aanvoelen. Ze reproduceren kleuren perfect, wat ironisch genoeg soms wat zielloos kan lijken.

Oudere handmatige lenzen uit de jaren 70 en 80 hebben unieke chemische coatings op het glas die kleuren natuurlijk verschuiven. Sommige oude Minolta-lenzen geven een ongelooflijk warme weergave, waardoor alles een licht nostalgische, gouden gloed krijgt. Oude Canon FD-glazen hebben vaak een prachtig contrast dat rood en groen prachtig laat zingen op film of aangepast aan een digitale sensor. Je bakt als het ware een kleurprofiel in het glas waarmee je fotografeert.

Als je wilt beginnen met spelen met hoe je camera kleur van nature verwerkt, is het vervangen van een moderne, klinische lens door een klassiek stuk glas de beste manier om dat te doen. Je hoeft er ook geen fortuin aan uit te geven. We hebben altijd een mooie selectie analoge apparatuur klaar voor een tweede leven. Ik raad je sterk aan om eens te kijken naar klassieke Minolta-lenzen of wat leuke lensfilters te pakken om te experimenteren met het verwarmen en koelen van je scènes onderweg. Fysiek glas gaat simpelweg anders met licht om dan een schuifregelaar in bewerkingssoftware.

Begin op te letten welke kleuren je zoal in je zoeker ziet domineren. Zoek die bevredigende complementaire paren, speur naar harmonieuze analoge scènes en heb er plezier mee. Zodra je je brein traint om het kleurenwiel in de natuur te zien, zal je fotografie nooit meer hetzelfde zijn en zullen je beelden die opvallende, doordachte aantrekkingskracht krijgen waar je naar op zoek was.