Er zijn maar weinig vervelender gevoelens in de analoge fotografie dan het terugkrijgen van je vers ontwikkelde scans van het lab, het enthousiast openen van de map op je computer, en het zien van enorme, uitgebleekte oranje strepen over je favoriete foto’s. Het is hartverscheurend. Soms kan een lichtlek er artistiek uitzien, maar meestal verpest het gewoon dat perfect gecomponeerde portret of landschap waar je zo hard voor hebt gewerkt.

De boosdoener? Dat zijn bijna altijd de lichtdichtingen. Als je vintage filmcamera’s verzamelt of gebruikt, vooral SLR’s en rangefinders uit de jaren 70 en 80, kom je gegarandeerd slechte lichtdichtingen tegen. Het is eigenlijk een soort inwijdingsritueel. In de loop der decennia degradeert het originele polyurethaanschuim dat het licht buiten de filmdeur moest houden. Het verandert van een mooie, sponsachtige kussen in een plakkerige, teerachtige zwarte smurrie die overal komt, je vingers bevlekt en absoluut niet meer voorkomt dat licht je camera binnenkomt.

Toen ik net begon met filmen, dacht ik dat een camera met slechte dichting een verloren camera was. Ik dacht dat het vervangen ervan een diploma werktuigbouwkunde vereiste of een dure reis naar een camera reparatie-expert. Maar eerlijk? Het vervangen van lichtdichtingen is een van de makkelijkste, goedkoopste en meest bevredigende doe-het-zelf projecten die een filmliefhebber kan doen. Het vergt wat geduld en een vaste hand, maar je kunt het absoluut aan je keukentafel doen. Hier is mijn persoonlijke, beproefde methode om je camera weer lichtdicht te maken.

Wat Je Nodig Hebt

Voordat je in de plakkerige troep binnenin je cameradeksel duikt, moet je een paar essentiële spullen verzamelen. Waarschijnlijk heb je de helft al onder je badkamerkastje liggen.

• Lichtdicht schuim: Je kunt online een vel 1,5mm of 2mm zelfklevend camerashuim kopen en het zelf op maat snijden, of je kunt een voorgesneden kit kopen die speciaal voor jouw cameramodel is gemaakt. Als het je eerste keer is, raad ik sterk aan om de paar extra euro’s te investeren in een voorgesneden laserkit. Dat bespaart je het snijden van onmogelijk dunne strookjes met een liniaal.
• Isopropylalcohol (90% of hoger): Dit gebruik je om de oude, plakkerige schuimresten af te breken. Lichtere vloeistof (nafta) werkt ook uitstekend om de lijm te verwijderen.
• Bamboeprikkers of tandenstokers: Gebruik geen metalen schroevendraaiers om het oude schuim weg te schrapen. Metaal krast de zwarte verf van de camerabehuizing, wat interne reflecties kan veroorzaken. Bamboeprikkers zijn stevig genoeg om te schrapen maar zacht genoeg om je camera niet te beschadigen.
• Wattenstaafjes en katoenen swabs: Je hebt er veel van nodig om de gleuven schoon te vegen.
• Een stuk stevig papier of karton: Dit is mijn geheime wapen om het delicate sluitergordijn te beschermen.
• Een pincet: Om de nieuwe, kleine strookjes schuim in de smalle deurgleuven te plaatsen.

Stap 1: De Schoonmaak (Het Vuilste Deel)

Ik ga het niet mooier maken dan het is: het verwijderen van de oude lichtdichtingssmurrie is een klusje. Het is makkelijk tachtig procent van het werk. Maar een schone ondergrond is absoluut cruciaal zodat de nieuwe lijm goed hecht.

Voordat je begint met schrapen, knip een klein stukje karton of stevig papier en leg het voorzichtig over de opening van het sluitergordijn binnenin de camera. Het sluitergordijn is ongelooflijk fragiel – vooral als het een stoffen gordijn is. Als er een klodder plakkerige zwarte teer op het gordijn valt, of erger nog, als je uitglijdt met je prikker en het doek doorboort, is de camera kapot. Bescherm het sluitergordijn koste wat kost.

Doop een wattenstaafje in je alcohol of lichtere vloeistof en veeg het langs de groeven waar de oude dichting zit. Geef het oplosmiddel een minuutje om in te trekken en de oude lijm los te maken. Pak dan je bamboeprikker en begin voorzichtig de gleuven van het ene naar het andere eind schoon te schrapen. Je zult klodders zwarte smurrie losmaken. Veeg de prikker af op een papieren doekje en herhaal. Ga heen en weer met natte wattenstaafjes en je prikker totdat de gleuven helemaal kaal metaal zijn. Doe hetzelfde voor de scharnierdichting (het rechthoekige stukje waar de deur openschuift) en het spiegelkussen, dat zich binnenin de lensvatting bevindt waar de spiegel omhoog klapt.

Stap 2: De Nieuwe Dichtingen Voorbereiden

Als je een voorgesneden kit hebt gekocht, pel dan voorzichtig de dunne strookjes van het dragerpapier met je pincet. Als je zelf strookjes uit een vel snijdt, gebruik dan een scherp hobbymesje en een metalen liniaal om stroken van ongeveer 1,5mm breed te snijden. Ze moeten strak in de gleuf passen zonder uit te puilen. Als het schuim te dik is, kun je de cameradeur niet meer sluiten.

Hier is mijn allerbeste truc om schuimstroken te leggen: zodra je het dragerpapier eraf pelt, neem je een klein beetje water of alcohol op een wattenstaafje en bevochtig je lichtjes de plakkende kant van het schuim. Sommige mensen deppen het ook snel met handdesinfecterend middel. Waarom? De lijm van camerashuim is berucht agressief. Zodra het de camera raakt, hecht het meteen. Door het licht te bevochtigen neutraliseer je de lijm tijdelijk. Dit geeft je ongeveer zestig seconden om het schuimstrookje perfect op zijn plek te schuiven voordat het water verdampt en de lijm permanent vastzit. Het is een echte redder in nood voor de smalle deurgleuven.

Stap 3: De Deurgleuven en het Scharnier Plaatsen

Begin met de gleuven die langs de boven- en onderkant van de cameradeur lopen. Pak met je pincet een uiteinde van het bevochtigde schuimstrookje. Laat het voorzichtig in één uiteinde van de gleuf zakken. Druk het schuim dan langzaam met de platte kant van je bamboeprikker of tandenstoker in de groef, werkend over de hele camera. Trek het schuim niet uit als je het legt; laat het gewoon natuurlijk liggen. Rekken zorgt ervoor dat het later krimpt en er openingen ontstaan waar licht doorheen kan komen.

Vervang daarna de scharnierdichting. Dit is meestal een veel breder stuk schuim dat bij de deurvergrendeling of het scharnier zit. Leg het neer, druk het stevig aan, en je bent klaar met de achterkant.

Stap 4: De Spiegelbuffer

De spiegelbuffer is het kleine strookje schuim binnenin de spiegelkast dat de schok opvangt wanneer je een foto maakt. Zonder dit kan je camera erg luid en hard klinken, en het hard tegen het kale metaal slaan van de spiegel kan uiteindelijk mechanische problemen veroorzaken of je scherpstelling verstoren.

Werken in de spiegelkast is delicaat. Boven de spiegel zit het scherpstelglas, dat meestal van gegraveerd plastic is gemaakt. Als er alcohol of lichtere vloeistof op het scherpstelglas komt, kan het smelten of permanent beslaan. Gebruik hier zo min mogelijk oplosmiddel bij het schoonmaken van oude smurrie, en houd de camera ondersteboven zodat de zwaartekracht losse troep op de tafel trekt, niet diep in de camera. Als het schoon is, gebruik je je pincet om de nieuwe schuimbuffer voorzichtig over de metalen rand te plaatsen.

Stap 5: De Test

Als al je nieuwe schuim op zijn plek zit, laat je de camera een uur of zo open liggen zodat eventuele achtergebleven alcohol veilig kan verdampen. Probeer dan de cameradeur te sluiten. Het zou iets strakker moeten voelen dan vroeger, en het kan een stevige klik vereisen om perfect te sluiten. Dat is juist goed! Het betekent dat het schuim zijn werk doet door tegen de rand te drukken.

Neem je nieuw afgedichte camera mee naar een donkere kast, haal de lens eraf en schijn met een felle LED-zaklamp langs de naden van de filmdeur. Kijk door de lensvatting. Als je geen licht ziet doorsijpelen langs de randen van de deur, gefeliciteerd – je hebt je camera succesvol lichtdicht gemaakt. Je kunt eindelijk die rol Portra 400 schieten zonder de angst dat oranje strepen alles verpesten.

Het vervangen van lichtdichtingen is een fantastische manier om een nieuwe vintage aanwinst te leren kennen en een stukje mechanische geschiedenis te herstellen. Maar ik snap het ook, het uitkrabben van vijftig jaar oude teer uit smalle metalen gleuven is niet ieders idee van een leuk weekend. Als je liever meteen mooie foto’s wilt maken, heb ik je gedekt. Wanneer je bij mijn winkel koopt, heb ik al het vieze, lastige onderhoud voor je gedaan. Elke camera wordt volledig gecontroleerd en vers afgedicht voordat hij de deur uitgaat. Wil je iets dat gegarandeerd perfect werkt zodra je het uitpakt? Bekijk dan mijn huidige selectie van vers gerestaureerde SLR-camera’s. Pak er een, laad er film in, en concentreer je gewoon op het maken van prachtige beelden.