Jeśli ostatnio spędziłeś trochę czasu, oglądając portrety lub ustawienia do fotografii ślubnej, prawdopodobnie zachwycałeś się „wyglądem średniego formatu”. Wiesz, o jaki klimat mi chodzi. To ten niesamowicie trójwymiarowy efekt, gdzie temat wygląda, jakby wychodził prosto z ekranu, całkowicie odizolowany od kremowego, wirującego, rozmytego tła. Głębia ostrości działa inaczej niż po prostu założenie obiektywu f/1.4 na standardowy aparat. To uczucie jest filmowe, nastrojowe i niemal niemożliwe do odtworzenia.

Prawdziwe cyfrowe aparaty średnioformatowe to niesamowite maszyny, ale jako amator lub ktoś, kto chce stopniowo wymieniać sprzęt, wydanie typowej kwoty za używany samochód na korpus aparatu nie zawsze jest możliwe. Piękno nowoczesnej fotografii polega na tym, że prawie zawsze istnieje obejście. Wchodzi w grę metoda Brenizera, połączona z naprawdę fajnym, vintage’owym sprzętem.

Czym właściwie jest metoda Brenizera?

Zacznijmy od początku. Metoda Brenizera, nazwana na cześć fotografa Ryana Brenizera, który spopularyzował tę technikę, to sposób na udawanie ogromnej matrycy za pomocą mniejszej. W praktyce tworzy się panoramę z efektem bokeh.

Zamiast zrobić jedno szerokie zdjęcie tematu standardowym obiektywem, używasz szybkiej ogniskowej — na przykład 85mm f/1.4 lub 135mm f/2 — i robisz wiele zdjęć tematu oraz otoczenia, które potem łączysz w jedno. Ponieważ fotografujesz z bliska i szerokim otworem przysłony, głębia ostrości jest bardzo płytka. Kiedy w postprodukcji zszywasz 15, 20 lub 30 klatek, otrzymujesz szerokie pole widzenia obiektywu 35mm, ale z szalonym, skompresowanym rozmyciem tła charakterystycznym dla teleobiektywu.

To niesamowity trik, ale ma frustrującą wadę: błąd paralaksy. Kiedy przesuwasz aparat, by zrobić 30 różnych zdjęć do zszycia, kąt obiektywu zmienia się nieznacznie przy każdym ujęciu. Jeśli temat jest blisko, tło przesuwa się w innym tempie niż pierwszy plan. Po wczytaniu tych zdjęć do programu edycyjnego często pojawiają się złamane linie, duchy i niechlujne szwy, które psują iluzję.

Sprytne rozwiązanie: obiektywy średniego formatu i adaptery shift

Tu właśnie vintage’owy sprzęt średniego formatu całkowicie zmienia zasady gry. Obiektywy zaprojektowane do systemów takich jak Mamiya, Hasselblad i Pentax zostały stworzone, by rzucać ogromny stożek światła na wielkie klatki filmu. Matryca pełnoklatkowa jest w porównaniu do tego dość mała. Jeśli bezpośrednio zaadaptujesz obiektyw średniego formatu do aparatu pełnoklatkowego, rejestrujesz tylko środek koła obrazu tego obiektywu.

Ale jeśli użyjesz specjalnego mocowania zwanego adapterem shift, dzieje się magia.

Adapter shift pozwala, by korpus aparatu pozostał idealnie nieruchomy, podczas gdy ciężki vintage’owy obiektyw fizycznie przesuwa się w górę, w dół, w lewo i w prawo po ogromnym kole obrazu. Ponieważ sam obiektyw się nie przechyla ani nie obraca — tylko przesuwa się po jednej płaszczyźnie — matryca aparatu rejestruje różne fragmenty tego samego ogromnego stożka światła.

To całkowicie eliminuje błąd paralaksy. Możesz zrobić 9-klatkową panoramę tematu, zszyć ją bezbłędnie w kilka sekund i stworzyć prawdziwy obraz średniego formatu na swoim pełnoklatkowym bezlusterkowcu. Zamiast udawać efekt Brenizera setką niechlujnych klatek, właściwie „skanujesz” prawdziwą projekcję średniego formatu, używając matrycy pełnoklatkowej w kilku szybkich ujęciach.

Dlaczego bezlusterkowiec jest niezbędny w tym zestawie

Zawsze polecam fotografowanie tym zestawem na bezlusterkowcu z kilku ważnych powodów. Pierwszy to odległość od mocowania do matrycy. W bezlusterkowcach matryca znajduje się tuż za mocowaniem obiektywu, co daje dużo miejsca na grube, skomplikowane adaptery między aparatem a obiektywem. Próba adaptacji vintage’owego szkła średniego formatu do nowoczesnego lustrzanki jest frustrująca, bo lustro i jego obudowa przeszkadzają dokładnie tam, gdzie powinien być adapter.

Drugim powodem jest focus peaking. Te vintage’owe obiektywy średniego formatu są całkowicie manualne. Fotografując na pełnym otworze na 80mm lub 105mm, pominięcie ostrości o ćwierć cala psuje zdjęcie. Wizjery bezlusterkowców pozwalają cyfrowo przybliżyć obraz przed zrobieniem zdjęcia i użyć intensywnego focus peakingu, by mieć pewność, że rzęsy są idealnie ostre, zanim zaczniesz przesuwać obiektyw.

Klasyczne vintage’owe szkła, na które warto zwrócić uwagę

Wybór odpowiedniego obiektywu to połowa zabawy. Ponieważ zależy nam na charakterze, a nie klinicznej perfekcji, chcesz obiektyw, który daje gładkie odwzorowanie. Oto kilka legend, które warto upolować.

• Mamiya Sekor C 80mm f/1.9: To słynnie jeden z najszybszych obiektywów średniego formatu, jakie kiedykolwiek wyprodukowano. Otwór f/1.9 w średnim formacie to szaleństwo. Używając adaptera shift z tym obiektywem, tło dosłownie się rozpuszcza, tworząc ścianę pięknego, wirującego bokeh.
• Pentax 67 105mm f/2.4: Znany jako jeden z najlepszych obiektywów portretowych ery filmu. Ma magiczne przejście od ostrości do miękkości. Obiektywy Pentax 67 są ogromne, więc montaż na adapterze shift wymaga solidnego statywu, ale efekt jest nie do podrobienia.
• Zenza Bronica Zenzanon 75mm f/2.8: Niesamowicie ostry z dobrym kontrastem, często łatwiejszy do znalezienia i mocno niedoceniany w porównaniu do wielkich nazw Mamiya i Pentax.

Jak to właściwie fotografować

Wyjście i praktyka wymaga trochę wprawy, ale gdy znajdziesz rytm, jest zaskakująco szybkie. Oto mój standardowy sposób pracy, gdy fotografuję portrety w mieście lub w parku.

Najpierw chwyć solidny statyw. Ta technika opiera się całkowicie na tym, że korpus aparatu się nie rusza, więc przesuwanie ręczne odpada.

Następnie zamontuj swój pełnoklatkowy aparat, adapter shift i obiektyw średniego formatu. Ustaw aparat całkowicie na manual. Mam na myśli manualną przysłonę na obiektywie, manualny czas naświetlania, manualne ISO i co ważne, manualną balans bieli. Jeśli ekspozycja lub tonacja kolorów będzie się zmieniać między klatkami, finalne zszyte zdjęcie będzie wyglądać jak patchwork.

Teraz zbuduj kompozycję. Ustaw adapter shift dokładnie na środku, idealnie neutralnie. Poproś modela, by stał bardzo nieruchomo. Ustaw ostrość manualnie na ich oczach, korzystając z focus peakingu. Gdy ostrość jest zablokowana, nie dotykaj już pierścienia ostrości.

Zacznij fotografować. Najpierw zrób zdjęcie centralne. Potem kliknij adapter, by przesunąć obiektyw w lewo, zrób zdjęcie. Przesuń w prawo, zrób zdjęcie. W górę, zdjęcie. W dół, zdjęcie. Osobiście zwykle robię prostą siatkę 9 klatek: lewy górny, środek górny, prawy górny, lewy środek, centrum, prawy środek, lewy dolny, środek dolny, prawy dolny. Całość zajmuje może siedem sekund, zakładając, że model nie mruga.

Łączenie magii w całość

Gdy wrócisz do komputera, wszystko staje się bardzo proste. W Lightroomie wybierz 9 zrobionych klatek, kliknij prawym przyciskiem i wybierz Scal zdjęcia > Panorama. Ponieważ nie ma błędu paralaksy, Lightroom zszyje je w kilka sekund bez dziwnych artefaktów czy duchów.

Efekt końcowy będzie ogromny — łatwo 60 do 100 megapikseli, w zależności od aparatu — a wizualna głębia powali cię na kolana. Otrzymujesz szerokie, obejmujące tło standardowego obiektywu, połączone z płytką głębią i delikatnym przejściem charakterystycznym dla ekstremalnego obiektywu portretowego.

Gotowy, by zacząć budować swój zestaw?

Naprawdę uważam, że adaptacja vintage’owych obiektywów uczy więcej o fotografii niż prawie wszystko inne. Zmusza do zwolnienia tempa, myślenia o świetle, manualnego ustawiania ostrości i faktycznego zaangażowania się w mechanikę swojego szkła. Jeśli chcesz zanurzyć się w pięknym świecie ogromnych kół obrazu i płytkiej głębi ostrości, nie musisz wydawać tysięcy na nowoczesne systemy średniego formatu. Rozejrzyj się za solidnym vintage’owym obiektywem manualnym i pozwól swojemu pełnoklatkowemu bezlusterkowcowi wykonać ciężką pracę w postprodukcji.

Jeśli jesteś gotów upolować idealny kawałek vintage’owego szkła do eksperymentów z tą techniką, sprawdź nasz aktualny asortyment tutaj: https://www.oldcamsbyjens.com/pages/rapid-search-results?q=medium+format. Zdobądź klasyczny kawałek historii, kup adapter shift online i wyjdź na zewnątrz, by zacząć robić przepiękne, większe niż życie portrety.