Als je dit leest, kan ik bijna garanderen dat je precies bent waar ik een paar jaar geleden was. Je hebt een vintage filmcamera of een mooie systeemcamera opgepakt, je hebt een betrouwbare 50mm lens gepakt, en je hebt er eigenlijk alles mee gefotografeerd. De 50mm is geweldig. Het is de onbetwiste koning van de alledaagse fotografie. Maar onlangs probeerde je een strakke portretfoto van een vriend te maken, en er voelde iets niet helemaal goed. Misschien leek hun neus net iets te prominent, of was de achtergrond gewoon te afleidend, hoe wijd je ook het diafragma opende.

Dat is het exacte moment waarop elke fotograaf beseft dat hij een speciale portretlens nodig heeft. En die realisatie brengt je meteen in een van de oudste discussies in de fotografie: kies je voor een 85mm of een 135mm?

Beide brandpuntsafstanden zijn absoluut legendarisch voor portretten. Vintage lensfabrikanten zoals Canon, Nikon, Pentax en Minolta hebben decennialang de optiek voor beide geperfectioneerd. Maar ze doen totaal verschillende dingen met het gezicht van je onderwerp, met de achtergrond en met de manier waarop je eigenlijk met de persoon die je fotografeert omgaat. Laten we eens bekijken wat het 85mm echt onderscheidt van het 135mm, zodat je kunt bepalen welke het beste bij jouw specifieke stijl past.

De 85mm: Intimiteit en de Perfecte Werkafstand

Ik noem de 85mm graag de "conversatielens" voor portretten. Wanneer je een portret van hoofd en schouders maakt met een 85mm, sta je meestal zo’n anderhalve tot tweeënhalve meter van je onderwerp af. Je hoeft niet te schreeuwen. Je kunt ze gemakkelijk aanwijzingen geven, een grapje maken en de sfeer heel natuurlijk en intiem houden.

Optisch gezien raakt de 85mm wat velen beschouwen als het absolute sweet spot voor menselijke gelaatstrekken. Het zorgt voor net genoeg compressie om vreemde vervormingen die je bij bredere lenzen krijgt te verminderen, waardoor gezichten ongelooflijk flatterend en proportioneel lijken. Het maakt de kaaklijn iets slanker zonder het gezicht onnatuurlijk plat te laten lijken.

Maar de echte kracht van de 85mm is context. Zelfs wanneer je wijd opent met een diafragma zoals f/1.8 of f/1.4 om de achtergrond te vervagen, geeft de 85mm de kijker nog steeds een gevoel van plaats. Als je iemand fotografeert bij een buitencafé, zal de achtergrond prachtig onscherp zijn, maar je kunt nog steeds zien dat het een café is. Je ziet zachte, gloeiende straatlantaarns, de vage vormen van bomen of de kleurrijke waas van voorbijrijdende auto’s. De achtergrond wordt onderdrukt, maar niet volledig weggevaagd. Het verhaal van de omgeving blijft behouden.

De 135mm: Maximale Drama en Volledige Isolatie

Als de 85mm gaat over zachte intimiteit, draait de 135mm om pure drama. Een 135mm lens op je camera zetten verandert volledig de manier waarop je naar een scène kijkt. Dit is een korte telelens, en zijn belangrijkste taak is om je onderwerp te isoleren van de wereld om hen heen.

Wanneer je een portret maakt met een 135mm op f/2.8 of f/3.5, wordt de achtergrond niet alleen zacht. Hij smelt weg tot een absolute waas van kleur. Het gezichtsveld is zo smal dat je je onderwerp eigenlijk voor een rommelige, volledig afleidende achtergrond kunt plaatsen – zoals een vuilnisbak of een drukke parkeerplaats – en de lens verandert het in een romige, abstracte schildering. Je hoeft niet meer te zoeken naar de perfecte locatie. Je hebt alleen goed licht nodig.

Dan is er de compressie. Omdat je veel verder weg moet staan (vaak 3,5 tot 4,5 meter of meer) voor een standaardportret, creëert die afstand een visueel effect dat lenscompressie heet. Het trekt de achtergrond dramatisch dichterbij je onderwerp. Deze extreme compressie is ongelooflijk flatterend voor mensen met grotere gelaatstrekken, omdat het diepte natuurlijk afvlakt. Neuzen lijken kleiner en gezichten zien er perfect egaal uit.

Het nadeel? De werkafstand kan lastig zijn. Op 4,5 meter afstand moet je je stem verheffen om aanwijzingen te geven. Het voelt veel meer als een formele fotoshoot en minder als twee vrienden die samen zijn. Als je in een druk stadspark fotografeert, zullen mensen constant tussen jou en je onderwerp doorlopen.

Binnen Struikelblokken versus Buiten Vrijheid

Voordat je een beslissing neemt, moet je echt nadenken over waar je het meest fotografeert.

Als je binnen fotografeert, in smalle, met straatverlichting verlichte steegjes of in krappe koffietentjes, blijft de 135mm in je tas. Hij is gewoon te lang. Je zult letterlijk met je rug tegen een muur staan en toch niet het hele gezicht van de persoon in beeld krijgen. Voor binnenportretten of krappe stedelijke omgevingen is de 85mm eigenlijk onmisbaar. Hij geeft je de ruimte die je nodig hebt.

Maar als je vooral in grote open ruimtes fotografeert – zoals openbare parken, stranden, velden of uitgestrekte stadsgezichten – komt de 135mm echt tot leven. De ruimte stelt je in staat om een stap terug te doen en de lens zijn magie te laten doen. Ik denk eerlijk gezegd dat het de ultieme brandpuntsafstand is voor buitenportretten, omdat het alle storende rommel in de verte volledig wegneemt.

Hoe te Beslissen Welke Look Bij Jou Past

De keuze tussen deze twee brandpuntsafstanden komt echt neer op wat je wilt dat je foto’s uitstralen.

• Kies de 85mm als: Je houdt van omgevingsportretten. Je wilt dat je achtergronden zacht maar herkenbaar zijn. Je fotografeert vaak binnen, of je vertrouwt op natuurlijke gesprekken om je onderwerpen op hun gemak te stellen. Je wilt een veelzijdige lens die portretten kan maken, maar ook werkt voor straatfotografie en details.
• Kies de 135mm als: Je wilt die dromerige, high-end editoriale look. Je fotografeert vooral buiten en wilt de kracht om lelijke achtergronden te laten verdwijnen. Je houdt van strakke portretten van het hoofd en de specifieke, dramatische achtergrondcompressie die alleen telelenzen kunnen bieden.

Eerlijk? Je kunt geen verkeerde keuze maken. Beide zijn essentiële tools. Toen ik serieus met portretten begon, koos ik voor een 85mm omdat die makkelijker was om elke dag mee te nemen. Maar de eerste keer dat ik een vintage 135mm huurde en zag wat hij deed met een drukke stadsstraat op de achtergrond, was ik helemaal verkocht. De meeste portretfotografen eindigen uiteindelijk met allebei.

Vintage Glas Toevoegen aan Je Kit

Als je een van deze brandpuntsafstanden aan je tas wilt toevoegen, raad ik je sterk aan om te kijken naar vintage handmatige focuslenzen. Vroeger stopten fabrikanten hun hart en ziel in hun 85mm en 135mm ontwerpen. Een klassieke Pentax Takumar, een Canon FD of een Nikon Nikkor geeft je ongelooflijk karakter, prachtige lensflares en dat mechanische, volledig metalen gevoel dat moderne plastic lenzen gewoon niet kunnen evenaren. Combineer ze met een filmcamera of pas ze aan op je moderne systeemcamera voor geweldige resultaten.

Als je je portretfotografie naar een hoger niveau wilt tillen, kun je door een mooie selectie klassieke lenzen bladeren. Bekijk deze zoekopdracht om een prachtige vintage 85mm lens te vinden, of als je die waanzinnige telecompressie wilt, neem dan een kijkje bij de beschikbare opties voor een klassieke 135mm lens.

Welke weg je ook kiest, het verlaten van de 50mm comfortzone zal je manier van kijken naar licht, afstand en je onderwerpen volledig veranderen. Pak een kop koffie, spreek af met een vriend en ga wat portretten maken. Je gaat de resultaten geweldig vinden.