Ben je ooit met je favoriete oude filmcamera op pad geweest, of misschien met een coole mirrorless setup uit de vroege jaren 2000, en zie je een perfect gevormd, met dauw bedekt blad? Je stapt dichterbij, kadert de foto, pakt de scherpstelring en draait eraan tot hij stopt. Maar als je door de zoeker kijkt, is het blad gewoon een wazige groene vlek. Je trekt de camera stukje bij beetje terug totdat het blad eindelijk scherp in beeld komt. En plotseling realiseer je je dat je anderhalve voet (ongeveer een halve meter) verwijderd bent. Het blad beslaat misschien tien procent van je kader. Jammer.

De meeste standaard vintage vijftigmillimeter lenzen hebben een minimale scherpstelafstand van ongeveer een halve meter. Dat is prima voor portretten of straatfotografie, maar het is erg frustrerend als je de kleine texturen van de wereld wilt vastleggen. Zodra je de microfotografie te pakken hebt, is het moeilijk om het los te laten. Maar als je gaat zoeken naar speciale vintage macrolenzen, merk je snel iets: ze zijn enorm gewild en daardoor verrassend duur.

Hier is het goede nieuws. Je hebt absoluut geen dure, speciale lens nodig om geweldige macrofoto’s te maken met je vintage apparatuur. Eerlijk gezegd komt een groot deel van het plezier met oude camera’s juist van het zelf knutselen aan close-up shots. Het dwingt je om te vertragen, creatief te zijn en te leren hoe licht en optiek echt werken. Laten we een paar van mijn favoriete manieren bekijken om de standaardlenzen die je al hebt om te toveren tot echte macro-monsters.

Methode één: Verkenning van tussenringen

Als je een beetje een optische purist bent en geen extra glas voor je mooie vintage lens wilt zetten, dan worden tussenringen je beste vriend. Een tussenring is precies wat de naam zegt. Het is een holle metalen cilinder die je op je camerabehuizing klikt, en vervolgens klik je je lens aan de voorkant van de ring.

Er zit helemaal geen glas in een tussenring. Het verplaatst de lens fysiek verder weg van het filmvlak of de digitale sensor. Hierdoor dwing je de lens om veel dichterbij te focussen dan waarvoor hij oorspronkelijk ontworpen is. Vintage tussenringen worden meestal in sets van drie geleverd, met verschillende diktes. Hoe langer de ring die je gebruikt, hoe dichter je bij je onderwerp kunt komen en hoe groter dat onderwerp in je kader verschijnt.

Omdat er geen extra glas in zit, verlies je geen optische kwaliteit van je lens. Je scherpe, mooie prime lens blijft scherp en mooi. Er is echter een nadeel. Door de lens verder van de film te plaatsen, moet het licht een langere weg afleggen door een donkere tunnel. Hierdoor verlies je licht. Afhankelijk van hoeveel ringen je stapelt, kun je één, twee of zelfs drie stops licht verliezen. Dat betekent dat je in fel, direct zonlicht moet fotograferen, een flitser moet gebruiken of je camera op een stevig statief moet zetten met een lange sluitertijd.

Methode twee: Gebruik van close-up filters

Als tussenringen je wat te lomp lijken, of als je het idee van lichtverlies haat, moet je zeker eens kijken naar close-up filters. Soms worden deze macro dioptrieën genoemd. De makkelijkste manier om ze uit te leggen is dat het eigenlijk leesbrilletjes zijn voor je camera.

In plaats van tussen de camera en de lens te zitten, schroef je een close-up filter gewoon in de filterdraad aan de voorkant van je lens. Ze zijn er in verschillende sterktes, meestal aangeduid als plus één, plus twee, plus vier en plus tien. Je kunt ze zelfs op elkaar schroeven, bijvoorbeeld een plus twee en een plus vier voor een plus zes effect.

Het mooie van close-up filters is hun pure gemak. Je kunt er één in je zak houden, en als je een gaaf insect of een mooie bloem ziet, schroef je hem er in een paar seconden op, maak je de foto en schroef je hem er weer af. Nog beter: je verliest geen enkel beetje licht. Je belichting blijft precies hetzelfde.

Het nadeel is dat je een extra stuk vergrootglas voor je lens zet, en goedkopere filters kunnen wat zachtheid of kleurzweem aan de randen van je kader veroorzaken. Maar eerlijk gezegd, als je toch met vintage apparatuur werkt, voegt een beetje zachtheid aan de randen vaak juist toe aan de dromerige, nostalgische sfeer van de foto.

Methode drie: De lens-omdraai-truc

Dit is mijn absolute favoriete truc. Het klinkt helemaal verkeerd, maar de wiskunde erachter klopt perfect. Denk eens na over wat een standaard vijftigmillimeter lens doet: hij neemt een enorme wereld voor je en krimpt die zo dat hij precies op een klein rechthoekje film past. Dus wat gebeurt er als je die lens helemaal omdraait en er doorheen fotografeert, maar dan achterstevoren?

Hij neemt een kleine wereld en maakt die enorm.

Om dit goed te doen, kun je een goedkoop accessoire kopen dat een macro-omkeer-ring heet. De ene kant van de ring monteer je op je camerabehuizing zoals een normale lens. De andere kant is voorzien van schroefdraad zodat je hem op de filterdraad van je lens kunt schroeven. Zo staat het achterste lensdeel naar buiten gericht naar de wereld.

De vergroting die je krijgt door een groothoek- of standaardlens om te keren is echt waanzinnig. Het brengt je direct in het echte macrogebied zonder dat je een fortuin hoeft uit te geven. Het nadeel is dat je alle automatische communicatie met de camera verliest. Je moet je diafragma handmatig instellen met de ring op de lens, en de scherptediepte wordt ongelooflijk klein. Scherpstellen doe je meestal door je hele lichaam heen en weer te wiegen totdat het onderwerp scherp wordt.

Methode vier: Een teleconverter toevoegen

Teleconverters worden meestal gezien als een hulpmiddel voor sport- of natuurfotografie, maar ze hebben een heel coole verborgen talent voor close-up werk. Een teleconverter zit tussen je camera en je lens en vermenigvuldigt je brandpuntsafstand. Voor een vintage setup is een 2x converter het meest gebruikelijk.

Als je een 2x teleconverter op een standaard vijftigmillimeter lens zet, wordt het een honderdmillimeter lens. Maar hier is de truc: de minimale scherpstelafstand verandert niet. Je vijftigmillimeter lens blijft scherpstellen op een halve meter. Nu zoom je dus effectief twee keer zo ver in vanaf precies dezelfde korte afstand. Dit geeft een fantastisch pseudo-macro effect, perfect voor grotere bloemen, kikkers en interessante texturen.

Mijn beste tips voor succes

Macro fotograferen met handmatige vintage apparatuur is erg bevredigend, maar het brengt een paar fysieke uitdagingen met zich mee. Ten eerste wordt je scherptediepte ongelooflijk dun. Als je een bloem van dichtbij fotografeert met een wijd open diafragma, kan de voorkant van een enkel bloemblaadje scherp zijn, terwijl het midden van de bloem helemaal wazig is.

Om dit op te lossen, moet je een kleiner diafragma gebruiken. Hier zijn de dingen die je moet onthouden:

• Diafragma dichtzetten: Probeer je macrofoto’s te maken op F-acht, F-elf of zelfs F-zestien om genoeg scherptediepte te krijgen.
• Meer licht zoeken: Omdat je het diafragma dichtzet, wordt alles erg donker. Daarom is een heldere zonnige dag cruciaal.
• Stabiliseer jezelf: Hoe dichter je komt, hoe duidelijker je handtrillingen worden. Gebruik een statief of een beanbag om de camera stil te houden.

Eerlijk gezegd is het allerbeste accessoire voor elke vintage macro setup een simpele vintage flitser. Het onderwerp met licht bevriezen stopt beweging, voorkomt handtrillingen en maakt het mogelijk om met een klein diafragma te fotograferen. De look van een ouderwetse flitser gecombineerd met een gekke macro-truc is krachtig, hoog contrast en onmogelijk na te bootsen met moderne telefooncamera’s.

Klaar om dichterbij te kijken?

Er wacht een hele verborgen wereld op je op extreme close-up afstanden, en de apparatuur die je al hebt brengt je al voor negentig procent daar. Of het nu roest is op een oud bord of de ingewikkelde mechanische wijzers van een horloge, macro geeft je een nieuwe waardering voor de details. Als je wilt experimenteren zonder de bank te breken, pak dan een paar van deze knutseltools voor je kit. Bekijk onze winkel om betaalbare vintage lenzen en accessoires te vinden om te beginnen. Je vindt gemakkelijk een macrofilter om op je huidige lens te schroeven, een tussenring om je brandpuntsafstand te verlengen, of haal een stevig vintage flitser om die kleine, mooie onderwerpen perfect in de tijd te bevriezen.