Więc w końcu się zdecydowałeś. Kupiłeś przepiękny, mechanicznie perfekcyjny vintage obiektyw Leica M-mount. Zachwycasz się mosiężną konstrukcją, płynnym i miękkim ruchem pierścienia ostrości oraz tym, że jest ledwo większy od piłeczki golfowej. Przymocowujesz go do swojego nowoczesnego bezlusterkowca Sony, Nikon lub Canon za pomocą prostego metalowego adaptera, bioresz głęboki oddech i naciskasz spust migawki. Środek zdjęcia wygląda niesamowicie — ostry, wyrazisty i pełen legendarnego charakteru.

Ale potem przybliżasz krawędzie zdjęcia. Co się tu, do diabła, stało? Rogi są rozmyte i zamazane. Proste linie wyglądają na zakrzywione, kontrast zniknął, a z boków może pojawić się dziwne fioletowe lub zielone przesunięcie kolorów. Za pierwszym razem, gdy zobaczyłem to na własnym aparacie, złamało mi to serce.

Nie panikuj i na pewno nie spiesz się ze sprzedażą nowo nabytego szkła. Twój obiektyw nie jest uszkodzony, podobnie jak adapter. Trafiłeś na dobrze znany problem fizyczny w społeczności adaptującej: grubość szkła w sensor stacku. Oto dokładnie, dlaczego adaptacja obiektywów M-mount do cyfrowych aparatów może być tak trudna i, co ważniejsze, jak możesz to naprawić.

Fizyka problemu

Aby zrozumieć, dlaczego twoje szerokokątne obiektywy dalmierzowe rozmazują się na nowoczesnym cyfrowym sensorze, musimy cofnąć się do działania filmu. Film jest bardzo wyrozumiały na kąty padania światła. Ponieważ film to niezwykle cienka, płaska powierzchnia z mikroskopijnymi ziarnami chemicznymi, promień światła może padać pod ostrym, bocznym kątem i nadal odwzorować ostry punkt.

Cyfrowe sensory to zupełnie inna bajka. Sensor cyfrowy pokryty jest „sensor stackiem” — dość grubym kawałkiem szkła, który zawiera filtr podczerwieni, filtr UV, a czasem filtr antyaliasingowy. Na powierzchni pikseli znajdują się maleńkie mikroskopijne kopułki zwane mikrosoczewkami, które mają za zadanie kierować światło prosto w dół.

Obiektywy dalmierzowe, zwłaszcza szerokokątne i ultraszerokokątne z epoki vintage, mają symetryczne konstrukcje optyczne. Ponieważ Leica M nie ma wielkiego, odchylanego lustra jak lustrzanka, tylna soczewka obiektywu 28mm lub 35mm znajduje się przerażająco blisko płaszczyzny ogniskowej. Oznacza to, że światło opuszcza tył obiektywu i pada na rogi sensora pod bardzo ostrymi kątami.

Kiedy światło pada na gruby kawałek płaskiego szkła pod ostrym kątem, załamuje się, refraktuje i rozciąga. Wyobraź sobie patrzenie ukośnie przez gruby akwarium; wszystko się zniekształca i rozmywa. Sensor stack wprowadza krzywiznę pola i astygmatyzm do obiektywu, który pierwotnie był idealnie płaski na filmie. Efekt? Brzydkie rozmycie w rogach.

Jakie ogniskowe są bezpieczne?

Dobrą wiadomością jest to, że nie każdy obiektyw M-mount cierpi na ten problem. Wszystko zależy od ogniskowej i konkretnej formuły optycznej. Oto ogólny przewodnik, czego się spodziewać przy adaptacji do standardowego bezlusterkowca:

• 21mm do 28mm: Witaj w strefie zagrożenia. Większość vintage’owych obiektywów w tym zakresie ma symetryczne konstrukcje, gdzie tylna soczewka jest niemal przyklejona do sensora. Spodziewaj się silnego rozmycia rogów przy pełnym otworze, a niektóre mogą nigdy nie wyostrzyć się całkowicie nawet przy przymknięciu do f/8. Prawdopodobnie zobaczysz też efekt „Włoskiej flagi” — zielono-magenta przesunięcie kolorów na lewym i prawym brzegu.
• 35mm: To kategoria bardzo różnorodna. Niektóre starsze konstrukcje 35mm mocno rozmazują rogi. Jednak nowsze obiektywy M-mount lub nieco większe vintage’owe modele odsuwają źrenicę wyjściową dalej od sensora. Dla wielu obiektywów 35mm rogi będą miękkie przy f/2, ale ładnie się wyostrzą przy f/5.6.
• 50mm: Bezpieczna przystań. Od 50mm światło pada na sensor na tyle prosto (bardziej telecentrycznie), że grube szkło sensora powoduje niemal zerowe zauważalne rozmycie. Możesz śmiało zamontować niemal każdy obiektyw 50mm M-mount i uzyskać znakomitą jakość przy pełnym otworze.
• 75mm do 135mm: Totalna perfekcja. Obiektywy telefoto mają źrenice wyjściowe bardzo daleko od płaszczyzny ogniskowej. Promienie światła padają na sensor praktycznie równolegle. Będą działać na cyfrowym sensorze dokładnie tak samo dobrze jak na analogowym filmie.

Sposoby na pokonanie rozmycia

Jeśli absolutnie musisz fotografować szerokokątne szkło M-mount na swoim bezlusterkowcu i chcesz mieć idealne rogi, nie jesteś bez szans. Fotografowie wymyślili kilka genialnych sposobów na rozwiązanie tego problemu. Przejdźmy przez najlepsze opcje.

1. Wybierz cieńszy sensor stack

Nie wszystkie bezlusterkowce są takie same. Aparaty Sony E-mount słyną z tego, że są kiepskie do adaptacji szerokokątnych M-mount, ponieważ ich szkło sensora jest bardzo grube (około 2mm do 2,5mm). Jeśli spróbujesz fotografować 28mm na starszym Sony, będzie wyglądać to fatalnie. Co ciekawe, aparaty Nikon Z mają znacznie cieńszy sensor stack (około 1,1mm). Jeśli masz body Nikon Z, już zauważysz znacznie lepszą jakość na krawędziach z obiektywami dalmierzowymi.

2. Modyfikacja cienkiego filtra

Jeśli naprawdę zależy ci na adaptacji szkła dalmierzowego do Sony lub Canon, możesz wysłać swój aparat do specjalistycznego laboratorium na modyfikację cienkiego filtra. Firmy takie jak Kolari Vision otworzą twój aparat, usuną grube fabryczne szkło i zastąpią je ultracienkim, 0,2mm kawałkiem wysokiej jakości szkła. To przemienia zwykły bezlusterkowiec w maszynę do adaptacji vintage’owych obiektywów. Twoje rogi natychmiast się wyostrzą. Pamiętaj jednak, że taka modyfikacja unieważnia gwarancję i czasem może wpłynąć na automatyczną korekcję balansu bieli.

3. Hack z filtrem PCX

To szczerze jeden z moich ulubionych nerdowskich trików. Jeśli nie chcesz trwale modyfikować aparatu, możesz skorygować rozmycie światła zanim jeszcze wejdzie do obiektywu. Montując specjalny plano-wypukły (PCX) filtr optyczny na przednie gwinty obiektywu, możesz celowo wprowadzić krzywiznę pola, która dokładnie niweluje krzywiznę pola spowodowaną grubym szkłem sensora. Wymaga to trochę matematyki i pierścieni dystansowych, by ustawić odpowiednią odległość, ale gdy jest idealnie dopasowane, to czysta magia.

4. Korekta odcieni kolorów w oprogramowaniu

Nawet jeśli rozmycie naprawisz przez przymknięcie przysłony, możesz nadal mieć dziwne zabarwienia kolorów (magenta na środku, zieleń w rogach) spowodowane ostrymi promieniami światła odbijającymi się od mikrosoczewek. Zamiast się tym stresować, po prostu zrób zdjęcie białej kartki pod równomiernym oświetleniem za każdym razem, gdy zmieniasz obiektyw. W Adobe Lightroom możesz użyć narzędzia „Flat-Field Correction”. Automatycznie usuwa ono dziwne zabarwienia z profili zdjęć, ratując twoje inaczej idealne fotografie.

Gotowy, by zacząć adaptować?

Patrz, mimo tych niedoskonałości, adaptacja tych przepięknych manualnych obiektywów do cyfrowego sensora to jeden z najbardziej satysfakcjonujących sposobów na doświadczenie fotografii. Spowalnia cię, zmusza do świadomego działania i nagradza obrazem, którego nowoczesne, klinicznie perfekcyjne obiektywy z autofokusem po prostu nie potrafią dać. Jeśli wybierzesz ogniskowe takie jak 50mm lub 90mm, całkowicie ominiesz ten problem.

Jeśli jesteś gotów znaleźć swój następny ulubiony obiektyw, możesz przejrzeć naszą ofertę obiektywów M-mount i zacząć budować swoje wymarzone hybrydowe zestawienie. Niezależnie od tego, czy szukasz wymarzonego 50mm, by całkowicie uniknąć problemów z rogami, czy masz odwagę opanować szerokokątny 28mm, te optyki są stworzone, by przetrwać nas wszystkich. Weź adapter, zaakceptuj niedoskonałości jako część procesu twórczego i idź zrobić coś niesamowitego.