Jeśli fotografujesz na filmie średnioformatowym od jakiegoś czasu, znasz już to uczucie, gdy robi się nieprzyjemnie. Kończysz świetny film z portretami, przewijasz go i otwierasz tył aparatu. Zamiast ładnie zwiniętego, zwartego cylindra filmu i papieru, widzisz nieporęczny, rozrastający się bałagan przypominający papierową sprężynkę próbującą uciec z szpuli.

Gratulacje, masz „gruby film”.

Gdy masz gruby film, papier podkładowy nie jest napięty do plastikowych kołnierzy szpuli nawijającej. Ponieważ film 120 nie znajduje się w światłoszczelnej metalowej kasecie jak film 35mm, jego jedyną ochroną przed światłem słonecznym jest ciasne owinięcie papierem podkładowym. Gdy to owinięcie jest luźne, światło przenika na krawędzie, tworząc nielubiane pomarańczowe i czerwone przebarwienia na brzegach negatywów. Często gruby film jest tak gruby, że nie da się nawet oblizać taśmy klejącej, by go zamknąć.

To niezwykle frustrujące, zwłaszcza gdy myślisz, że zrobiłeś wszystko dobrze. Ale co właściwie powoduje gruby film? Czy twój ukochany aparat vintage się psuje, czy po prostu źle go ładujesz? Przyjrzyjmy się najczęstszym przyczynom.

Podejrzany numer jeden: Twoja technika ładowania

Będę z tobą całkowicie szczery: dziewięć razy na dziesięć gruby film to po prostu efekt niedbałego ładowania. Mówię to z własnego doświadczenia, bo zniszczyłem sporo kolorowego filmu Lomography, gdy spieszyłem się z ładowaniem Yashica Mat na wietrznej plaży.

Gdy przeciągasz papierowy zaczep przez płaszczyznę filmu i wkładasz go do pustej szpuli nawijającej, wszystko zależy od napięcia. Jeśli po prostu włożysz go i zaczniesz bezmyślnie kręcić korbką, papier może się złapać od razu, ale będzie owinięty luźno. Oto jak poprawić swoją technikę:

• Używaj hamulca kciuka: Gdy wkładasz zaczep do szpuli nawijającej, trzymaj lewy kciuk mocno przy pełnej rolce nieeksponowanego filmu (szpula podająca). Chcesz stworzyć opór. Gdy prawą ręką kręcisz korbką, by dotrzeć do strzałki startowej, lewy kciuk powinien wymuszać napięcie i płaskie ułożenie papieru na tylnej ściance aparatu.
• Sprawdź, czy podawanie jest proste: Gdy wsuwasz papierowy zaczep do szpuli nawijającej, upewnij się, że jest idealnie wyśrodkowany. Jeśli włożysz go pod kątem, papier będzie wspinał się po jednej stronie kołnierza szpuli podczas nawijania. Do dziesiątej lub dwunastej klatki papier zacznie się marszczyć i wypychać na zewnątrz, tworząc gruby film.
• Nie puszczaj za wcześnie: Utrzymuj nacisk kciuka aż do zamknięcia tylnej klapki aparatu. Płytka dociskowa na drzwiczkach aparatu przejmie zadanie napięcia, gdy zatrzaśnie się na miejscu.

Podejrzany numer dwa: Szpula nawijająca

Nie wszystkie szpule 120 pasują idealnie do każdego aparatu. To dziwna, trochę irytująca cecha analogowego życia. Szpula nawijająca to po prostu pusta plastikowa (czasem metalowa vintage) szpula pozostała po ostatnim filmie. Ponieważ ciągle je wymieniasz, mieszają się marki i modele.

Czasem szczelina w plastikowej szpuli Kodak jest minimalnie szersza niż klucz nawijający twojego aparatu, co powoduje ślizganie się. Innym razem plastikowe kołnierze używanej szpuli mogą być lekko wygięte lub wklęsłe po latach podróży w torbie. Jeśli kołnierz jest wygięty, film zaczepia się o krawędź podczas nawijania, całkowicie psując napięcie.

Jeśli mimo idealnej techniki napięcia kciuka ciągle masz grube filmy, spróbuj trzymać jedną, sprawdzoną szpulę, która idealnie działa w twoim aparacie. Następnym razem, gdy skończysz film, nie oddawaj tej dobrej szpuli do laboratorium. Poproś o szpulę na wymianę lub nawiń film na inną szpulę w ciemnej torbie.

Podejrzany numer trzy: Tył aparatu lub wkładka

Jeśli starannie utrzymujesz napięcie i używasz idealnych szpul, a mimo to masz grube filmy, czas przyjrzeć się sprzętowi. Vintage aparaty średnioformatowe to niesamowite mechaniczne dzieła, ale mają już dekady. Części się zużywają.

Większość aparatów średnioformatowych, szczególnie modularne lustrzanki jak Mamiya RB67 czy Hasselblad V-system, używa wymiennych tylnych części lub wkładek. W środku tych wkładek znajdują się małe metalowe sprężyny, które leżą pod szpulami podającą i nawijającą. Ich zadaniem jest zapewnienie tarcia, by film nie rozwijał się swobodnie.

Po pięćdziesięciu lub sześćdziesięciu latach sprężyny tracą swój kształt i stają się płaskie. Jeśli sprężyna pod szpulą podającą jest zbyt słaba, rolka filmu praktycznie spada swobodnie, gdy kręcisz dźwignią przewijania. Szpula nawijająca ciągnie, ale szpula podająca nie stawia oporu, co skutkuje luźnym, grubym filmem. Jeśli podejrzewasz taki problem, często możesz przetestować napięcie, wyjmując wkładkę z aparatu. Szpule powinny lekko stawiać opór przy ręcznym obracaniu, a nie być całkowicie luźne.

Innym klasycznym błędem sprzętowym są aparaty obsługujące zarówno filmy 120, jak i 220. Film 220 nie ma papieru podkładowego na całej długości rolki, przez co jest znacznie cieńszy. Aparaty radzą sobie z tym, regulując płytkę dociskową. Jeśli twoja płytka jest ustawiona na 120, a przypadkowo używasz rzadkiego filmu 220, brak odpowiedniego docisku zniszczy napięcie. Zawsze sprawdzaj ustawienia płytki dociskowej.

Podejrzany numer cztery: Marka filmu

Na koniec musimy porozmawiać o samym filmie. Różni producenci używają różnych maszyn, a co ważniejsze, różnych rodzajów papieru podkładowego. W ostatnich latach Kodak eksperymentował z różną grubością papieru, by rozwiązać problemy z rysowaniem emulsji, co czasem skutkowało papierem bardziej sztywnym lub grubszym.

Niektóre europejskie marki lub filmy eksperymentalne używają bardzo grubych papierów podkładowych. Zauważyłem, że w moich starszych aparatach z korbką, przy filmach z grubym papierem, sama objętość papieru zdaje się walczyć z kołnierzami szpuli pod koniec rolki. To nie jest koniecznie „uszkodzenie”, ale wymaga bardzo świadomego utrzymywania napięcia podczas ładowania.

Jak uratować gruby film w terenie

Więc otworzyłeś tył i zobaczyłeś nielubiany gruby film. Pierwsza zasada: nie panikuj i za żadne skarby nie napinaj go na siłę na świetle dziennym.

Wiele osób instynktownie chwyta luźny koniec papieru i mocno go ciągnie, by napiąć szpulę. W świecie fotografii nazywa się to „zaciskaniem”. Ponieważ film 120 leży bezpośrednio na własnym papierze, gwałtowne naciąganie powoduje, że warstwy ocierają się o siebie. Prawie za każdym razem, gdy zaciskasz film, zostawiasz setki drobnych, statycznych rys na emulsji zdjęć. Możesz naprawić przeciek światła, ale i tak zniszczysz obrazy.

Zamiast tego delikatnie otocz luźną rolkę dłonią, by osłonić ją od światła otoczenia. Zabierz ją do ciemnej torby, ciemni lub przynajmniej całkowicie zaciemnionej szafy. Gdy znajdziesz się w całkowitej ciemności, ostrożnie rozwij film na centymetr lub dwa i powoli nawijaj go ręcznie na szpulę. Potem zabezpiecz taśmą lub gumką, zanim zapalisz światło.

Gotowy, by podnieść swój poziom fotografii średnioformatowej?

Fotografia średnioformatowa wymusza zwolnienie tempa i szacunek dla mechanicznego procesu fotografowania na filmie. Gruby film to po prostu analogowy rytuał przejścia. Gdy opanujesz napięcie podczas ładowania i upewnisz się, że twój sprzęt działa bez zarzutu, nic nie przebije ogromnych, pięknych negatywów, które daje dobry aparat 120.

Jeśli zauważasz, że tył filmu w twoim obecnym aparacie jest już zbyt zużyty lub chcesz po raz pierwszy zanurzyć się w świat większych negatywów, warto rozważyć inne korpusy. Możesz przeglądać naszą aktualną ofertę, by znaleźć aparat średnioformatowy dopasowany do twojego stylu fotografowania. A jeśli przechodzisz na w pełni manualny system modularny, zawsze warto mieć niezawodny miernik światła, by upewnić się, że te kluczowe, kosztowne klatki średnioformatowe są perfekcyjnie naświetlone za każdym razem. Ćwicz ładowanie i powodzenia w fotografowaniu!