Vliegen met film is stressvol. Het is niet te vermijden dat je hartslag omhoog schiet als je bij de beveiligingscontrole op het vliegveld staat met een tas vol onbelichte rolletjes. Je staat in de chaotische rij, doet je schoenen uit, haalt je laptop tevoorschijn en probeert tegelijkertijd het kleine doorzichtige plastic zakje met al je kostbare herinneringen in de gaten te houden. Ik snap het. Ik ben er de afgelopen jaren vaker geweest dan ik kan tellen.

Vroeger was het eenvoudiger. Lange tijd speelden de ouderwetse röntgenapparaten op Europese luchthavens over het algemeen vriendelijk met film onder ISO 800. Je kon een rolletje Kodak Portra 400 twee keer door een machine in Londen of Parijs halen en nauwelijks een verschil zien in de uiteindelijke scans. Maar het spel is compleet veranderd. Europa rolt agressief nieuwe CT-scanners uit op alle grote hubs. Deze machines lijken op enorme, strakke tunnels en ze scannen je tas niet slechts één keer. Ze bombarderen het met een 3D röntgenapparaat van medische kwaliteit. Als je film door zo’n nieuwe CT-scanner gaat, is het voorbij. Je schaduwen veranderen in modderige brij, de basisnevel wordt permanent beschadigd en er is geen bewerkingssoftware ter wereld die die foto’s kan herstellen.

Een handcontrole krijgen is dus niet langer alleen een mooie voorzorgsmaatregel; het is absoluut verplicht. Gelukkig is het helemaal mogelijk om de beveiliging je film handmatig te laten controleren in plaats van te scannen, zelfs op strenge Europese luchthavens. Je moet alleen weten hoe je het moet aanpakken.

Voorbereiding: Win de strijd voordat je het huis verlaat

De grootste fout die fotografen maken, is het ongeorganiseerd in hun handbagage stoppen van filmdozen en hopen op het beste. Vergeet niet dat beveiligingsmedewerkers elk uur te maken hebben met honderden gestreste, boze passagiers. Hun belangrijkste doel is snelheid. Als je ze vertraagt, zeggen ze nee tegen je verzoek.

Voordat je je tassen inpakt, haal je elk rolletje film uit de kartonnen doos. Haal het daarna uit het plastic doosje. Je wilt naakte rolletjes. Doe ze allemaal in een volledig doorzichtig, kwalitatief hoogwaardig ziplockzakje. Als je dit aan de beveiligingsmedewerker geeft, moet die meteen kunnen zien wat hij vasthoudt. Ik raad ook sterk aan om je camera leeg te maken voordat je op het vliegveld bent. Als je film in je camera hebt geladen, moet de hele camera handmatig worden gecontroleerd, en personeel op drukke hubs zoals Heathrow heeft echt een hekel aan het wisselen van zware apparatuur om de binnenkant van de filmlade te controleren.

Wat te zeggen: Het perfecte script

Zelfvertrouwen en beleefdheid zijn hier je beste vrienden. Loop niet verlegen naar voren, maar eis ook geen speciale behandeling. Als ik bij de voorkant van de rij ben, leg ik mijn film niet in het grijze bakje. Ik houd het ziplockzakje in mijn hand, maak oogcontact met de medewerker die de trays beheert, glimlach en zeg een heel specifieke zin.

Ik zeg: "Hallo, dit zijn professionele films met hoge snelheid. Ze zijn erg lichtgevoelig en de nieuwe scanners zullen ze vernietigen. Mag ik alstublieft een handcontrole?"

Let op wat ik niet zei. Ik zei niet het woord "analoge," wat mensen die niet in de hobby zitten kan verwarren. Ik vroeg ook niet zomaar of het mocht. Ik stelde duidelijk maar beleefd wat het was, waarom het niet door de machine kon en wat ik precies nodig had. Meestal zucht de medewerker dan, neemt het zakje aan en roept een collega om snel een explosievencontrole uit te voeren met een swab.

De afleidingsmethode voor lastige luchthavens

Soms is beleefd zijn niet genoeg. De regels verschillen enorm per land. In het VK bijvoorbeeld was het officiële overheidsbeleid lange tijd dat beveiliging alleen film met ISO 800 of hoger handmatig hoefde te controleren. Veel Europese luchthavens namen deze logica onofficieel over.

Daarom moet je altijd de afleidingsmethode gebruiken. Wat je ook fotografeert, zorg dat de meest zichtbare rolletjes in je doorzichtige zak films met hoge snelheid zijn. Ik draag altijd twee rolletjes Ilford Delta 3200 of Kodak Portra 800 bij me en zorg dat ze tegen het plastic aan liggen. Als een medewerker twijfelt en naar het zakje kijkt, wijs dan direct naar het nummer 3200. Zeg: "Dit is ISO 3200 film, het is extreem gevoelig." Beveiligingsmedewerkers zijn getraind om nummers te herkennen, en het zien van een hoog nummer zet meestal een knopje in hun hoofd om te zeggen "niet in de scanner stoppen." Zodra ze akkoord gaan met het controleren van het 3200-rolletje, moeten ze natuurlijk de hele zak swabben, waardoor je gewone ISO 400 en 200 films ook veilig zijn.

Een korte gids voor grote Europese hubs

Je ervaring zal sterk verschillen afhankelijk van de stad waar je vertrekt. Het helpt om mentaal voorbereid te zijn op het specifieke type beveiliging dat je gaat tegenkomen.

• London Heathrow (LHR): Historisch gezien een van de strengste. Ze hebben nu overal de nieuwe CT-scanners, dus ze zijn iets soepeler dan vroeger met handcontroles, maar je moet je film klaar hebben liggen. Als je probeert een rommelige cameratas aan te bieden, schuiven ze die gewoon door op de band.
• Paris Charles de Gaulle (CDG): Dit hangt volledig af van de stemming van de specifieke medewerker. Ik heb ontzettend vriendelijke bewakers gehad die twintig rolletjes swabden terwijl ze naar mijn reis vroegen, en ik heb ook bewakers gehad die in snel Frans schreeuwden dat ik het in het bakje moest leggen. Als ze tegenstribbelen, blijf kalm, glimlach en vraag beleefd om een supervisor. Vaak zorgt het gedoe van het bellen van een baas ervoor dat ze gewoon de swab pakken.
• Amsterdam Schiphol (AMS): Schiphol staat bekend om de enorme inzet van CT-scanners. Het goede nieuws is dat Nederlanders over het algemeen erg praktisch en beleefd zijn. Leg uit dat de 3D-scanner de chemie zal verpesten, en ze zullen bijna altijd zonder problemen akkoord gaan.
• Berlin Brandenburg (BER) en Frankfurt (FRA): Zeer systematisch en regelgericht. Als je probeert de regels te buigen zonder een hoogsnelheids-afleidingsrolletje, kunnen ze je weigeren. Zorg dat de hoge ISO-film duidelijk zichtbaar is, leg het duidelijk uit, en het Duitse beveiligingspersoneel zal je tas efficiënt swabben en je doorlaten.

Wat te doen als ze weigeren?

Raak niet in paniek. Als je te maken hebt met een strenge bewaker op een kleinere regionale luchthaven die nog de oude, standaard röntgenapparaten gebruikt (de smalle machines met kleinere banden), zullen je ISO 200 en 400 films een keer door de machine waarschijnlijk prima overleven. Het is niet ideaal, maar het verpest je reis niet.

Maar als het een enorme nieuwe CT-scanner is en de medewerker weigert je beleefde verzoek? Dan is het tijd om vriendelijk door te zetten. Zeg netjes: "Ik begrijp dat u regels heeft, maar deze apparatuur zal deze professionele materialen permanent vernietigen. Mogen we alstublieft de vloerbeheerder spreken?" Meestal zijn managers veel beter op de hoogte van de problemen met CT-scanners en film dan het personeel dat de trays laadt. Verhoog nooit je stem, word nooit boos, maar blijf standvastig.

Reizen met vintage fotomateriaal is zo de moeite waard, maar het betekent wel dat je veel gespecialiseerde apparatuur op je rug meedraagt. Als je een betrouwbare reisgenoot nodig hebt die je niet belast in de beveiligingsrij, helpt een compacte setup enorm. Ik reis graag met iets eenvoudigs dat in mijn zak past terwijl mijn hoofdapparatuur in mijn handbagage blijft. Als je je reisuitrusting wilt upgraden, kun je een geweldige betrouwbare point and shoot bekijken of wat mooie cameratassen verkennen om al die losse filmrolletjes veilig georganiseerd te houden voordat je bij de rij vooraan bent.

Laat de luchthavenbeveiliging de magie van filmen op een mooie reis niet verpesten. Haal je rolletjes uit het karton, zorg voor hoogwaardige doorzichtige zakken, stop een rolletje Delta 3200 als je gouden ticket erbij en vergeet nooit te glimlachen naar de beveiligers. Binnen de kortste keren loop je het vliegtuig in met perfect veilige, onbelichte film, klaar om de reis van je leven vast te leggen.