Jeśli ostatnio spędziłeś trochę czasu przeglądając filmową fotografię na Instagramie lub Pintereście, na pewno to widziałeś. Te niesamowicie miękkie, jasne i lekkie zdjęcia. Zieleń wygląda jak mięta, czerwienie jak delikatny brzoskwiniowy odcień, a niebo to oszałamiająca, blada błękitna plama. Wygląda to niemal bardziej jak akwarela niż fotografia.

Przez długi czas, gdy zaczynałem fotografować na filmie, nie mogłem zrozumieć, jak ludzie uzyskują ten artystyczny, pastelowy wygląd. Fotografowałem dokładnie tymi samymi filmami, co oni, robiąc zdjęcia tych samych krajobrazów lub portretów, a moje skany wychodziły ciemne, z dużym kontrastem i trochę zamglone. Myślałem, że po prostu spędzają godziny na edycji swoich skanów.

A prawdziwy sekret uzyskania tych pięknych, pastelowych tonów dzieje się w aparacie, zanim jeszcze naciśniesz spust migawki. Wszystko sprowadza się do jednej podstawowej sztuczki: celowego, przypadkowego prześwietlenia filmu kolorowego negatywowego.

Dlaczego film wygląda lepiej, gdy go prześwietlisz

Jeśli zaczynałeś robić zdjęcia aparatem cyfrowym lub smartfonem, pomysł celowego wpuszczenia za dużo światła do aparatu wydaje się całkowicie błędny. W świecie cyfrowym prześwietlenie to niemal przestępstwo. Jeśli przepalisz jasne partie na matrycy cyfrowej, te informacje są bezpowrotnie utracone. Powstają czyste białe plamy, których nie da się odzyskać.

Film kolorowy negatywowy to zupełnie inna bajka. W przeciwieństwie do matryc cyfrowych, film "zjada" światło na śniadanie. Filmy takie jak Kodak Portra, Fuji Pro 400H (spoczywaj w pokoju) czy nawet tańsze opcje jak Kodak Gold mają niesamowitą "szerokość naświetlania". Szerokość to po prostu eleganckie określenie na to, że film jest bardzo wyrozumiały.

Gdy fotografujesz na filmie kolorowym negatywowym, cienie zwykle jako pierwsze tracą szczegóły i stają się ziarniste. Prześwietlając film, zalewasz te cienie dużą ilością światła, pozbywając się ziarnistości i wygładzając obraz. Tymczasem jasne partie są na tyle odporne, że poradzą sobie z dodatkowym światłem, nie przepalając się całkowicie. Efektem jest bardziej płaski, miękki obraz o niższym kontraście i piękne, stonowane pastelowe przesunięcia kolorów.

Jak celowo prześwietlić film (bez strachu przed matematyką)

Koncepcja jest prosta, ale faktyczne oszukanie aparatu może na początku wydawać się trochę dziwne. Istnieją zasadniczo dwa proste sposoby na prześwietlenie filmu, w zależności od tego, jakiego aparatu używasz.

Metoda 1: Oszukaj pokrętło ISO w aparacie.
Jeśli używasz aparatu z wbudowanym światłomierzem i manualnym pokrętłem ISO, wystarczy, że powiesz aparatowi, że używasz filmu o niższej czułości niż faktycznie masz. Na przykład, jeśli załadujesz rolkę Kodak Portra 400, nie ustawiaj pokrętła ISO na 400. Ustaw je na 200. Ustawienie na 200 mówi światłomierzowi aparatu: „Hej, ten film potrzebuje dwa razy więcej światła niż zwykle.” Twój aparat automatycznie dostosuje pomiar, wpuszczając o jeden stopień światła więcej. Potem fotografujesz normalnie, a otrzymasz idealnie prześwietlone negatywy.

Metoda 2: Użyj pokrętła kompensacji ekspozycji.
Jeśli masz nieco nowocześniejszy aparat, który automatycznie odczytuje kod DX z kasety filmu (czyli nie możesz ręcznie zmieniać ISO), poszukaj pokrętła kompensacji ekspozycji. Zwykle oznaczone jest jako "+1, +2, -1, -2" itd. Po prostu przestaw je na +1. Aparat odczyta ISO poprawnie, ale celowo prześwietli każde zdjęcie o jeden stopień.

Pomiar ekspozycji na cienie

Ustawienie dodatkowego stopnia światła to tylko połowa sukcesu. Drugą połową jest skierowanie aparatu na odpowiedni obiekt podczas pomiaru ekspozycji. Jeśli chcesz uzyskać lekki i artystyczny wygląd, szczególnie w portretach, musisz mierzyć ekspozycję na cienie.

Jeśli po prostu skierujesz aparat na osobę stojącą na tle jasnego nieba, aparat zobaczy to jasne niebo i niedoświetli postać, pozostawiając twarz ciemną. Zamiast tego podejdź bliżej do modela, skieruj aparat na ciemniejsze części ubrania lub zacienioną stronę twarzy i ustaw ekspozycję na podstawie tego. Gdy połączysz pomiar na cienie z oceną filmu o jeden stopień prześwietlenia, tonacje skóry staną się niezwykle świetliste, kremowe i miękkie.

Najlepsze filmy do pastelowych tonów

Choć możesz prześwietlić praktycznie każdy film kolorowy negatywowy, niektóre filmy naprawdę błyszczą, gdy zalewasz je światłem.

• Kodak Portra 400: To złoty standard dla pastelowego wyglądu. Portra radzi sobie z prześwietleniem lepiej niż prawie każdy inny film na rynku. Fotografowanie Portra 400 na ISO 200 (jeden stopień więcej) daje niesamowicie miękkie tonacje skóry i słodkie, ciepłe barwy. Możesz nawet fotografować na ISO 100, by uzyskać naprawdę wyblakły, marzycielski efekt w ostrym, południowym świetle.
• Kodak Gold 200: Gold ma tendencję do bardzo ciepłych, żółtych tonów. Fotografując go na ISO 100, kontrast spada, a intensywne żółcie zamieniają się w piękne, miękkie brzoskwinie i złote odcienie. To mój ulubiony budżetowy wybór na letnie dni.
• FujiFilm C200 lub Superia: Kodak ma ciepłe tony, a Fuji chłodne. Jeśli prześwietlisz film Fuji o jeden stopień, uzyskasz poszukiwane miętowe zielenie, miękkie magenty i bardzo czyste, lodowate błękity nieba.

Szybkie ostrzeżenie: Wszystko, o czym tu mówiłem, dotyczy wyłącznie filmów kolorowych negatywowych. Jeśli fotografujesz na filmie slajdowym (takim jak Ektachrome czy Provia), absolutnie nie prześwietlaj go. Film slajdowy zachowuje się bardziej jak matryca cyfrowa. Prześwietlenie filmu slajdowego zniszczy twoje zdjęcia. Zawsze fotografuj slajdy zgodnie z ich nominalną czułością.

Ostatni krok: Porozmawiaj ze swoim laboratorium

To bardzo ważne i często pomijane. Prześwietlenie filmu tworzy fizycznie grubszy, gęstszy negatyw. Gdy skaner w laboratorium widzi gęsty negatyw, jego automatyczne oprogramowanie zwykle próbuje „poprawić” go, podnosząc kontrast i przyciemniając obraz, by zrekompensować gęstość.

Jeśli nie skomunikujesz się z laboratorium, mogą „naprawić” twoje celowe prześwietlenie, zostawiając cię ze standardowymi zdjęciami. Gdy oddajesz rolki, dołącz krótką notatkę lub powiedz technikowi: „Prześwietliłem o jeden stopień dla miękkiego, pastelowego efektu. Proszę zeskanować pod kątem jasnych partii i zachować lekkość oraz powietrzność.” Dobre laboratorium dokładnie zrozumie, o co chodzi, i dostosuje profil skanowania, by zachować te piękne, miękkie tony.

Jak uzyskać odpowiedni sprzęt

Nie potrzebujesz drogiego zestawu średnioformatowego, by uzyskać ten efekt. Każdy niezawodny aparat, który pozwala ręcznie kontrolować ekspozycję lub zmieniać ustawienia ISO, pozwoli ci przez całe lato polować na te marzycielskie pastelowe tony. Jeśli twój obecny aparat kompaktowy nie pozwala na nadpisanie ustawień, może czas się zaopatrzyć w coś, co da ci więcej kreatywnej kontroli.

Jeśli jesteś gotów zacząć eksperymentować z manualną ekspozycją, gorąco polecam sięgnąć po jeden z klasycznych aparatów lustrzanych. Dają pełną kontrolę nad czasem naświetlania i przysłoną, co znacznie ułatwia pomiar na cienie. A jeśli fotografujesz starszym, w pełni mechanicznym aparatem bez wbudowanego światłomierza, inwestycja w niezawodny, zewnętrzny światłomierz to najlepszy sposób, by zawsze dokładnie trafić w +1 stopień prześwietlenia.

Załaduj świeżą rolkę, przestaw pokrętło ISO o stopień w dół i zobacz, co trochę dodatkowego światła może zrobić dla twoich zdjęć. Gdy zobaczysz pierwsze poprawnie prześwietlone skany z laboratorium, prawdopodobnie nigdy więcej nie będziesz fotografować na nominalnej czułości filmu.